آغاز و پایان جنگ تحمیلی عراق علیه ایران – پرسمان

جنایات کاخ سفید ننگ بزرگ تاریخی است. در ۱۳۵۹ ش / ۱۹۸۰ بودجه نظامی این کشور ۶۳% افزایش یافت و پانزده کشور جهان بیش از شش میلیارد دلار تجهیزات در اختیار آن کشور گذاشتند و بدین ترتیب ، عراق در آغاز دهه ۱۳۶۰ ش / ۱۹۸۰ بزرگ ترین قدرت نظامی منطقه شد (یکتا، ص ۶۶ـ ۶۷؛ حسین حسینی ، ص ۳۰ـ۳۱؛ برای آگاهی بیشتر از وضع نظامی عراق در آستانه جنگ رجوع کنید به جمشیدی ، ص ۱۱۸ـ ۱۲۱). از سوی دیگر دولت ایران نیز برای اینکه نظر مساعد پاکستان را داشته باشد یا حداقل مانع از گرایش آن به اردوگاه رقیب شود حاضر به دادن امتیازات اقتصادی به این کشور بود. درخصوص میزان تأثیرگذاری انقلاب اسلامی بر جامعه پاکستان میتوان به این نکته اشاره کرد که پس از اشغال سفارت امریکا در تهران، پاکستان دومین کشوری بود که سفارت امریکا در آن مورد هجوم قرار گرفت آنچه در پاکستان به فاصله کمی پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران رخ داد برخی را به این باور رساند که پاکستان، حلقه دوم انقلاب اسلامی است. قرابت زبانی و فرهنگی تاجیکها و هزارهها با مردم ایران، در دوره اشغال افغانستان به وسیله روسها و جنگ داخلی افغانستان و ظهور طالبان کاملاً خود را نشان داد.

«اگر ایران به اخراج مهاجرین افغان ادامه بدهد، افغانستان تمام روابط بازرگانی خود با این کشور را قطع خواهد کرد»! ایالات متحده در نظر داشت رژیم نظامی پاکستان را به عنوان جایگزینی برای شاه ایران مطرح کند و برخی از کارکردهای ایران قبل از انقلاب را در زمینه تأمین نظم و امنیت منطقه خلیج فارس به این کشور بسپارد. با استقرار نظام جمهوری اسلامی در ایران، استراتژی ایالات متحده در منطقه خاورمیانه و خلیج فارس دچار تغییر شد. ضیاالحق این طرح را قاطعانه در یک کنفرانس مطبوعاتی در لاهور و درست قبل از اینکه بوش پاکستان را ترک کند رد کرد که این موضوع ناراحتی رئیس جمهور آمریکا را سبب شد. در این راستا وزیر خارجه پاکستان در جریان کنفرانس طائف به دفاع از مواضع جمهور ی اسلامی پرداخت . به جز مسئله افغانستان، مسئله دیگری که روابط نزدیک پاکستان با کشورهای عرب خلیج فارس را به دنبال داشت موضوع حضور نیروهای نظامی پاکستان در این کشورها بود. پیش از شروع جنگ خالد مانند هر جنگ دیگری به هرمز پیشنهادی داد که مضمونش این بود که یا اسلام را بپذیرید و یا جزیه (پول یا طلا یا هر چیز با ارزشی) بپردازید. حضور این تعداد نیروی نظامی پاکستانی در این کشورها در شرایطی که دامنه و شدت جنگ ایران رو به تصاعد بود عامل مهمی بود که پاکستان را با امنیت منطقه خلیج فارس پیوند میداد.

استراتژی ایران هم عمدتا این بود که با استفاده از قایق های تندرو، موشک های کرم ابریشم و یا مینگذاری دریایی کشتی های کشورهای عرب متحد عراق را تحت فشار قرار دهد. ممکن است در جایی یک برخورد صورت گرفته باشد که ناشی از خطای فردی است و به شدت هم محکوم است ولی مهاجرین عزیز افغانستانی میدانند که رویه جمهوری اسلامی ایران میزبانی از این عزیزان بوده و هست. حمله زمینی از سوی نیروهای کماندو حزبالله هم در مرزهای جنوب لبنان و از سوی نیروهای سوریه و شبه نظامیان در بلندیهای جولان بعد از آتشبار شکل گرفته از سوی ایران آغاز میشود. ، نخستین عهدنامه رسمی بین ایران و کشور عراق بعد از استقلال آن به شمار می آمد. پیروزی انقلاب اسلامی ایران آثار عمیقی در داخل پاکستان بهجای گذاشت و مردم این کشور، توجه و علاقهمندی خاصی نسبت به این موضوع از خود نشان دادند. این موضوع پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران تا حد زیادی تقویت شد.

در استراتژی جد ید آمریکا، پاکستان نقش ویژهای را عهدهدار شد. در این راستا، عربستان سعودی و دیگر کشورهای عرب، کمکهای مالی در خور توجهی را در اختیار دولت پاکستان قرار میدادند. در این راستا، با وامی که از سوی عربستان سعودی در اختیار پاکستان قرار گرفت این کشور توانست 40 فروند هواپیمای 16F- را از ایالات متحده خریداری کند. در این راستا، بوش در 1984 در جریان دیدارش از پاکستان، طرحی را برای ضیاالحق مطرح کرد که آمریکا به پاکستان کمک میکرد تا تعدادی از مجاهدین افغان را برای بیثبات کردن بلوچستان ایران تربیت کند. با توجه به قرابت فرهنگی، تاریخی و مذهبی که در طول تاریخ بین ایران و پاکستان وجود داشته، برای مردم پاکستان رابطه با ایران از اهمیت زیادی برخوردار است. در جبهه سیاسی هیأتهای بسیاری را روانه کشورهای اروپایی، آفریقایی و آسیایی کردند و در این مأموریتها تلاش داشتند تا اهداف و مقاصد خود در تحمیل جنگ به جمهوری اسلامی ایران را، نزد جهانیان توجیه نمایند. در موضوع اشغال افغانستان توسط ارتش شوروی، پاکستان به کشور خط مقدم برای مقابله با ارتش شوروی تبدیل شد. تحت تأثیر پیروزی انقلاب اسلامی در ایران، فعالیت جریانات و گروههای شیعی پاکستان تشدید شد و بر وزن سیاسی آنها در جامعه پاکستان تا حد زیادی افزوده شد به نحوی که حکومت وقت علیرغم گرایشی که به گروههای سنی مذهب داشت نمیتوانست دیگر آنها را نادیده بگیرد.

دیدگاهتان را بنویسید