احادیث تربیت کودک در اسلام

خوب است بدانید دروغ برای کودک زیر سه سال معنا ندارد؛ آنها نمی دانند که حوزه تفکرشان خصوصی است و فکر می کنند والدین می توانند ذهن آنها را بخوانند. بین سه تا چهار سالگی درمی یابد که دیگران نمی دانند او چه فکر می کند و نمی توانند ذهنش را بخوانند. کودکان از حدود شش سالگی دروغ را می شناسند و در ۸ تا ۹سالگی تفاوت واقعیت و دنیای فانتزی را در می یابند و تا ده سالگی کاملا بین حقیقت گویی به عنوان یک کار صحیح و دروغ گویی به عنوان یک کار نادرست تفاوت می گذارند. اگر خانواده را بپاشانند، بعد فرزندان را ببرند در مراكز علمیه آموزش دینی هم بدهند، دیندار نخواهند شد، چون اثر دینداری درونی است و بین «دین داری» و «دین دانی» تفاوت وجود دارد!

محافل و مجامع: قرار دادن کودک در جو مذهبی مثل مساجد و محافل، جلسات مذهبی ، اجتماعات سالم دینی در رشد و پرورش دینی آنها بسیار مؤثر است . این معنی شامل همه ابعاد تربیتی در یک بستر دینی شده و می­توان آن­را با تربیت اسلامی مترادف دانست. به این ترتیب بچه ها سیستم تغییر و اصلاح نظرات خودشان را هم یاد می گیرند. بر اساس این رهیافت، تعریف اصل چنین است: سلسله قواعد و معیارهای کلی (بایدها) که متناسب با ظرفیت های انسان انتخاب و به منظور تعیین روش های تربیتی برای دستیابی به اهداف، مورد توجه قرار می گیرند.

کودکان معمولا عادت های غذایی را از والدینشان الگو می گیرند. کودک با افراد دیگری جز پدرومادرش نیز ارتباط دارد و از آنها نیز الگو می پذیرد. پدر و مادر باید ارتباط با خانواده هایی را که ممکن است آسیب زا باشد، مدیریت کنند. حتی ممکن است این ارتباطات را قطع کنند یا به حداقل برسانند تا بچه در معرض آسیب نباشد. اوّل مهر و محبت باید در محیط خانه و خانواده مهر و محبت و عاطفه و دوستى حاکم باشد، و هیچ گونه اثرى از نفرت و کینه و عداوت در آن نباشد و افراد خانواده همدیگر را دوست داشته باشند و محبتشان را ابراز و اظهار کنند؛ به ویژه پدر و مادر باید محبت، ثبات و آرامش را در داخل خانه گسترش دهند، چنان که خداوند در قرآن کریم فرموده است: “وَمِنْ آیَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَکُم مِّنْ أَنفُسِکُمْ أَزْوَاجًا لِّتَسْکُنُوا إِلَیْهَا وَجَعَلَ بَیْنَکُم مَّوَدَّةً وَرَحْمَةً إِنَّ فِى ذَلِکَ لاَ یَاتٍ لِّقَوْمٍ یَتَفَکَّرُونَ”() از نشانه هاى الهى، آن که از خودتان براى شما جفتهایى آفرید تا در کنارشان بیارامید و در میانتان دوستى و مهر نهاد.

از نظریات روان شناختی مثل آنچه فروید درباره عقده ادیپ و میل به غلبه بر پدر و این طور حرف ها گفته، بگیرید تا نظریات سنتی که نقش پدر در تربیت فرزند را تنها ژنتیک پنداشته و عامل ثانویه در رشد او قلمداد می کند؛ همه به یک چیز اذعان دارند و آن جایگاه پدر در خانواده است. البته این خط قرمز معمولا در رابطه با بچه هاست و بزرگ ترها می توانند از هر خطی عبور کنند. بچه ها گاه کارهایی می کنند که از طرف بزرگ ترها به عنوان خط قرمز تعریف می شود. مسئله اصلی این است که آیا میتوان اخلاق را به طور راضیکننده و جدا از مذهب تعلیم داد.

مثلا اگر در خانواده ای از اقوام شما دروغگویی رایج شده، بدون این که پیش فرزندتان از آن خانواده انتقاد شدیدی بکنید، روابط تان را با آنها کم کرده ، در کنار آن با طرح داستان هایی ارزش راستگویی را در کودکتان نهادینه کنید یا اگر ماجرا جنبه ظاهری دارد و نه رفتاری، مانند حجاب که خانواده شما به آن تاکید وی ژه دارد و خانواده یکی از خویشان شما نه، می توانید به جای کم کردن رابطه از خانواده مذکور بخواهید در حضور فرزند شما کمی پوشش خود را تغییر دهد تا کودکتان دچار دوگانگی نشود. فرمود: نه بلكه از پدران مسلمانشان كه هيچ چيز از فرائض مذهبي را به آنان نميآموزند و اگر خود فرزندان پارهاي از مسائل ديني را فرا گيرند آنها را باز ميدارند و تنها به اين قانع هستند كه فرزندانشان متاع ناچيزي از دنيا بدست آورند، من از اين قبيل پدران بري هستم و آنان نيز از من بيزارند.

به تصورات ذهنی او پر و بال بدهید نه این که او را متهم به دروغگویی کنید. در این مقاله سعی شده است که به تبیین تربیت اخلاقی در نظریه کانت پرداخته شود به همین منظور اول نظریه اخلاق کانت و سپس تربیت اخلاقی وی مورد بررسی قرار گرفته شده است. البته این ارتباطات تنها در کوچه و مهدکودک و مدرسه اتفاق نمی افتد و ممکن است در ارتباطات فامیلی هم باشد . در این شرایط حتی بریدن دستش مشکلی ایجاد نمی کند، هر قدر هم بریدگی عمیق باشد باز هم بهتر از این است که کاربرد چاقو را نشناسد و دور از چشم شما بخواهد آن را تجربه کند.

درباره پرخاشگری یا سایر ناهنجاری ها هم وضع به همین منوال است. سعی کنید ریشه های رفتار او را دریابید و با رفتارتان به طور ضمنی ناهنجاری را کارآمدتر جلوه ندهید. روان شناسان تاکید می کنند مدیریت نحوه ارتباطات فرزند با دیگران در محیط خارج از خانه برعهده پدرومادر است. بنابراین آنچه به پدران امروز آموزش داده می شود، حضور موثر در تربیت فرزند، گفت وگو با او، ایجاد تعادل میان کار بیرون از منزل و تربیت فرزند و تقویت ارتباطات اجتماعی او با مشارکت فعالانه و آشنایی با دوستان اوست.

مثلا نظریات جدید در حوزه تربیت فرزند نشان می دهد که پدران گاه بدون آن که حتی خود بدانند با حضور «موثر» در خانه و پشتیبانی عاطفی از فرزندانشان، عامل مهمی می شوند در رشد آنها حتی از نظر رشد جنسی. اگر پدرومادر آموزش دیده در گفت وگوی کودک با سایر کودکان حضور داشته باشند، خودبه خود گفت وگوها در مسیر رشد صورت می پذیرد، چراکه اگر آسیبی در آن وجود داشته باشد، پدر و مادر فعال، مداخله مناسب انجام می دهد. ورزش در ایران باستان با انکه از تاریخ باستان و بخصوص ورزش و تربیت بدنی در آن زمان کمتر اطلاعاتی در دست ا ست ولی شواهدی موجود است که نشاندهندۀ آن است که ایرانیان باستان به تربیت بدنی همراه با پرورش فکری و روحی توجه فراوانی داشته اند.

این لقب منفی باعث از دست رفتن اعتماد به نفس وی می شود و او را به سمت دروغگویی بیشتر ترغیب می کند. او معتقد است که این رویکرد ارزشها و اخلاق را از زاویه آثار بیرونی آن مینگرد. یکی از امتیازات و ویژگی های قرآن مجید این است که خود یک کتاب تربیتی است و همه آیات آن به طور مستقیم و غیر مستقیم در مقام تربیت انسان در رده های مختلف سنی، از خردسال تا کهن سال است. این نوشتار بر مبنای روش تحلیلی توصیفی و به شیوه پردازش و تحلیل داده های کتابخانهای انجام شده است. بهتر است همان اول شیوه استفاده از آن و کاربردش را به او آموزش دهید.

گفته می شود حضانت حق است اگر سوال شود حق به چه کسانی داده میشود: حق مادر، حق پدر، حق فرزندان و یا همه آنها. امروزه میوههای گوناگون و گلهای بسیار زیبا همه محصول پرورش و تربیت است بدون تردید تساهل و تسامح در امر تربیت فرزندان و کودکان معصوم گناهی غیر بخشودنی خواهد بود. در این سن داستان پردازی کودک بسیار قوی است و یاد می گیرد کار بدش را گردن یک فرد خیالی بیندازد. هرچند بعضی ها نقش پدری را مانند دورانی که انسان های اولیه زیست بدوی داشتند و تنها از طریق شکار و تامین غذا، نقش خود را در قبال قبیله ایفا می کردند، هنوز به «نان آوری» و گاهی هم «سروصدا کردن» تقلیل می دهند، اما واقعیت این است که کارشناسان امروزه برای پدرها نقش های مهم تری علاوه بر کارویژه های ژنتیک و نان آوری و خشونت قائلند.

برای عبور کودک از پله، پدر و مادر به جای این که دست بچه را بگیرند باید ابتدا به او آموزش بدهند و سپس یک پله از او جلوتر و رو به او حرکت کنند تا کودک خودش پایین بیاید. اصول تربیت کودک پنج ساله این است که باید سعی کنید مفهوم مدرسه را به کودک خود بیاموزید کودکان معمولا از دور شدن از خانواده شان وحشت بسیاری دارند و مدرسه دقیقا میتواند اولین نقطه روبرویی با این چالش باشد . پسران در سنین رشد به اعتماد به نفس احتیاج بسیاری دارند . همه جمعیت دنیا احتیاج به تعلیم و تربیت دارند.

بدین ترتیب، با همه اوصاف و ویژگی هایی که برای خدای انسان مداری می توان در نظر گرفت، سرانجام این خدا مخلوق و متعدد، و بر حسب اوضاع و احوال گوناگون و متغیر است، و از شخصی تا شخص دیگر و از حالی تا حال دیگر متفاوت می شود. در جنبهی فرهنگی تربیت لازم است تا میراث فرهنگی، دائم در حال رشد و توسعه باشد و از کاربردهای آن استفاده شود.

ارسطو نیز چند سئوال اساسی پیرامون اخلاق و ارزشها مطرح کرده است. اما در مرحله بعد کودک بر اساس همکاری با همسالان و یا با بزرگسالان، آگاهی جدیدی مییابد و مسئله همکاری، حسّ تعامل و احترام متقابل برای وی مطرح میشود و نیز مسئله مربوط به عدالت و انصاف، که حاصل رضایت متقابل یا موافقت اجتماعی است، برای وی شکل میگیرد و در نتیجه، اخلاق همکاری یا «نسبیگرایی اخلاقی» مطرح میشود. به عقیده صاحب نظران، بازی هایی که معمولا فرزندان با پدرانشان انجام می دهند، هیجان آمیزتر و به نوعی شلوغ تر از بازی هایی است که با مادران تجربه می کنند و به همین دلیل خلاقیت فرزند برای خلق بازی های نوآورانه و گشایش راه های جدید برای بازی های تکراری را بیشتر می کند.

پیش از آن که اقدامی در این زمینه انجام دهد از او بخواهید برای حل مشکلات نتایج حاصل از عملش راه حل بدهد. در صورت عدم تعیین وصی از سوی ولی قهری ( پدر و جد پدری ) ، دادگاه برای تربیت طفل قیم تعیین خواهد کرد . به این ترتیب در نظام های نوین تربیتی، دیگر تفکیک های سفت و سخت میان وظایف مادری و پدری وجود ندارد و این ایده که پدر باید تامین نیازهای مادی را بیرون از خانه دنبال کند و مادر در درون خانه تربیت و پاسخ به نیازهای عاطفی را دنبال کند، بشدت کمرنگ شده و اتفاقا گاه تاکید می شود که پدران می توانند نقش موثرتری در تربیت فرزند و تقویت عواطف او ایفا کنند.

در این مقاله قصد داریم به بررسی این سوال بپردازیم که چه کسانی عهده دار تربیت اطفال و فرزندان هستند ؟ توانایی درک احساسات دیگران به پسران کمک می کند تا دوست بهتری برای دوستان خود باشند و در آینده به همسر و پدر خوبی برای همسر و فرزندان خود تبدیل شوند. پس اگر مایل هستید به کودکان خود راستگویی را آموزش دهید، باید برای گوش دادن به حقایق تلخ به اندازه حقایق شیرین تحمل داشته باشید.

دیدگاهتان را بنویسید