اخلاق نیکو – پرسمان

خداوند راه دست یابی به عزت حقیقی را نیز به آدمی گوشزد می کند و آن، اندیشه صحیح و عمل صالح است. ۳. راه رسیدن به عزت حقیقی، اندیشه صحیح و عمل صالح است. برخی دانشمندان علوم مدیریت، مسیر های طی شده ی اخلاق حرفه ای برای رسیدن به مرحله ی عملیات فردی و سازمانی را این گونه ذکر کرده اند که باورها و اعتقادات فرد، سازمان و قوانین حاکم بر آن را می سازند و مسئولیت به دنبال آن شکل می گیرد و یا به عبارتی دقیق تر استمرار عمل به قانون، به مسئولیت پذیری عمق می بخشد و همین زمینه ها، پیش بینی رفتار را موجب می شود.

پدر و مادر سال ها فرزندان خود را با عشق در آغوش خود پرورش داده اند، از محبت و یاری خود سیراب ساخته اند و تأمین نیازها و رفاه و راحتی آنها را بر خود مقدم داشته اند. یكی از مسائل اساسی در فلسفه اخلاق این است كه ملاك و معیار فضیلت اخلاقی چیست و چگونه میتوان فعل اخلاقی را از فعل طبیعی بازشناخت. وَ أْمُرْ بِالْعُرْفِ: بهر چه از نظر عقل و شرع، پسندیده است و قبحى ندارد، امر کن، برخى گویند: یعنى به هر خصلت پسندیده.

مسئولیت پذیری در سطح فردی و سازمانی چه معنی و مفهومی دارد و مسئولیت پذیری در این دو حیطه، آیا تفاوت هایی هم دارند؟ آن گاه اگر با قرائن و شواهدی برایش معلوم شود که عمل کوچک او چنان اثر سترگی در پی نداشته، به جهت توقع نادرستی که شیطان از آن عمل، ایجاد کرده مأیوس و سرخورده میشود، از تکرار عمل دست برمیدارد و از تکامل یا اصلاح خود صرف نظر میکند و یا اینکه مقامات بلند انسانی را در قیاس با همت خود انکار میکند. در نظام فقهی و اخلاقی اسلام هر فرد در هر شرایطی تکلیف خاص خود دارد که متناسب با امکانات و توانایی های مربوط به همان شرایط است در نتیجه همه انسان ها در هر برهه زمانی و در هر محیط اجتماعی و جغرافیایی می توانند به سوی کمال حرکت کنند و اگر تکالیف اخلاقی خویش را به شایستگی و با خلوص نیت انجام دهند.

دستورات اخلاقی خدا به رسول گرامی اسلام و رهبران دینی و جمیع امت. خدا به پیامبر خود دستور داد که درباره آنچه مردم را بدان فرمان مى دهد و یا از آن نهى مى کند بر آنها سخت نگیرد و زکات اموالشان را از مقدارى که افزون بر نیاز آنهاست بگیرد و این یک اصل از اصول شریعت است: «و برایتان در دین هیچ تنگنایى پدید نیاورد». تأکید بیشتری شده است؛ زیرا این مرحله از سخت ترین و حساس ترین مرحله های زندگی آنهاست و بیش از پیش توقع احترام، یاری و مددکاری از فرزندان خود دارند.

بر این اساس، نیکی به والدین، پس از عبادت خدا، از مهم ترین واجبات دینی است؛ چنان که عاق والدین، پس از شرک به خدا، از بزرگ ترین گناهان محسوب می شود. تربیت و تحول شخصیت انسان بدون تمرکز ذهنی و روانی بر یک نقطه امکانپذیر نیست. حدیث فوق را خواه به صورتى که مفسران گفته اند و در بالا اشاره شد تفسیر کنیم، و خواه به صورت شرائط رهبر که ما عنوان کردیم، تفسیر شود، این واقعیت را بیان مى کند که جمله هاى کوتاه و فشرده آیه فوق متضمن یک برنامه جامع و وسیع و کلى در زمینه هاى اخلاقى و اجتماعى است، بطورى که مىتوان همه برنامه هاى مثبت و سازنده و فضائل انسانى را در آن پیدا کرد، و به گفته بعضى از مفسران، اعجاز قرآن در شکل” فشرده گویى” آمیخته با وسعت و عمق معنى، در آیه فوق کاملا منعکس است.

به بیان دیگر، چه بسا تحقق خارجی عدالت در متن جامعه ای بدوی شکل و اقتضائاتی داشته باشد که در متن یک جامعه پساصنعتی آن اقتضائات صدق و موضوعیت نداشته باشد. این دیدگاه اخلاقی ، نظر خود علّامه نیست ، بلکه اخلاقی است که علّامه از متن مقدس قرآن فهم کرده و آن را توصیف نموده است . بخشش در اموال به آن مقدارى است که افزون بر نیاز باشد. «اخلاق» در اصل، واژهاي عربي است كه مفرد آن «خُلْق» و «خُلُق» ميباشد. با خود گفتم به راستى كه نظريه صحيح همين است ، به عنوان پذيرش اسلام ، به مدينه سفر كردم ، پيامبر (صلّی الله علیه و آله و سلّم) در مسجد بود ، در آن جا به محضرش رسيدم ، سلام كردم ، جواب سلامم را داد و پرسيد : كيستى ؟

هدف از بعثت پیامبران ایجاد اخلاق حسنه و نیکو بود ، حضرت محمد (صلّی الله علیه و آله و سلّم) نیز به عنوان خاتم پیامبران مبعوث شد تا فضایل اخلاقی و خلقیات نیکو را تحقق بخشیده و رذایل اخلاقی را یادآور شود ، شک نیست یکی از مهمترین عوامل پیشرفت اسلام ، اخلاق نیکو و برخورد متین و ملایم آن حضرت با مردم بود . اخلاق در قرآن، ج 1، ص 19؛ ر.ك: مقالات آيت الله حسن زاده آملي، مقالة چهارم، تعليم و تربيت در اسلام.

بعضى از دانشمندان در تفسیر این حدیث، چنین گفته اند، که اصول فضائل اخلاقى بر طبق اصول قواى انسانى که” عقل” و” غضب” و” شهوت” است در سه قسمت خلاصه مىشود. از اين نظرسنجي نتيجه مي­گيريم بی اعتمادی در زندگی اجتماعی مردم حاکم است. مهم نیست که در کجای دنیا زندگی می کنید، داشتن اخلاق پسندیده باید جزو ویژگی های بارز شخصیتی شما باشد. هیچ کس در دنیا شبیه هم نیست و هر شخصی باورهای خود را ذهن دارد. کسی که به او حکمت داده میشود در زندگی دنیا بسیار حساب شدهتر زندگی میکند و آرامشی بیشتر خواهد داشت و چیزهایی میبیند و میفهمد که دیگران از آن غافل هستند.

جمله” وَ أَعْرِضْ عَنِ الْجاهِلِینَ” دستور دیگرى است در مراعات مداراى با مردم، و این دستور بهترین و نزدیکترین راه است براى خنثى کردن نتایج جهل مردم و تقلیل فساد اعمالشان براى اینکه بکار نبستن این دستور و تلافى کردن جهل مردم، بیشتر مردم را به جهل و ادامه کجى و گمراهى وا مى دارد. از اظهار هرگونه گلایه و خستگی ناشی از کار و مشکلات منزل بخصوص به هنگام ورود خودداری شود که گویا هیچ مشکلی وجود ندارد ، آنگاه باصفا و صمیمیت کنار یکدیگر بنشینند و برای مشکلات زندگی داخل و خارج منزل عاقلانه چاره اندیشی کنند و به گونه ای که هریک برای دیگری بهترین غمخوار و مشاور باشد.

اما اگر بینش و اعتقاد ما این باشد که اصلاً همه این زندگی برای این است که انسان زاد و توشهای برای زندگی ابدی تهیه کند، آن وقت خواهیم فهمید که تنها رعایت اخلاق اجتماعی مشکل را حل نمیکند. مدیر کل امور تربیتی جامعه الزهرا(س) در بخش دیگری از سخنان خود ابراز داشت: از مهم ترین امور در این بین، تقویت اعتقادات و باورها در بین مخاطبین است که برگرفته از انسان شناسی اسلامی است.

دیدگاهتان را بنویسید