توصيه هاي مقام معظم رهبري در ماه مبارک رمضان آغاز ماه

از این رو یک مساله جامعیت است و مساله دوم خرد پذیر کردن، برهانی کردن و استدلالی کردن معنا ست و این دو بزرگ چه در یونان و چه در ایران در این عرصه فوق العاده مهم و موثر بودند. به علاوه همه اینها، دیدگاههای بسیار روشن نظری و بسیار مهم عملی که فارابی در حوزه موسیقی داشت که مبنای مقاله من نیز است- در باب قدرتی که او در موسیقی عملی و نظری داشت و میدانیم که ابن سینا این را نداشت؛ اینجا نسبت این دو بزرگ را روشن میکند.

عبد القادر مراغی در مقاصد الألحان خود جمله ای در کنایه به ابن سینا دارد که ابن سینا به هر علمیکه میرسید میگفت: اینک مَرد! نیاز اکنون ما این است که با تذکر به سابقهای که در تفکر داریم به وضع خود و جهان و راهی که باید پیش بگیریم فکر کنیم. حتی با داشتن یک استاندارد اخلاقی، ممکن است نتوانیم اهداف خود را با احتمال موفقیت دنبال کنیم. این موضوع رو میتونیم به عنوان یکی از مزیت های ازدواج هم عنوان کنیم. همانقدر که کتاب لذات فلسفه از ویل دورانت شیرین و خواندنی است، کتاب تاریخ فلسفهی او نیز یکی از خواندنی ترین کتاب های مقدماتی فلسفه است.

مقصود از مؤسس بودن این نیست که او اولین فیلسوف در عالم اسلام بوده است، زیرا معمولا «کندی» را اولین فیلسوف جهان اسلام میدانند. این بزرگواران هم با توجه به تفاوتی که در تلقی فیلسوفان دوره اسلامیاز وجود و ماهیت و علت و علیت وجود دارد، فارابی را فیلسوف مؤسس دانستهاند. از استادانی که در این پنجاه سال اخیر، فارابی را مؤسس فلسفه اسلامیدانستند، آقایان دکتر سید حسین نصر و مرحوم «محسن مهدی»اند.

کتاب گفتار در روش دکارت (1637) یکی از اولین آثار مهم فلسفی مدرن است که به زبان لاتین نوشته نشده است. او هم به حرفهای من گوش میکرد، اما احساس کردم که چندان به اندیشه تاریخی علاقه ندارد. فلسفهورزی شیوههای گوناگونی داشته است و به تناسب همان شیوهها وارد حیطهها و موضوعات مختلف شده است؛ و، به اقتضای آزاداندیشی فلسفی نیز که شده، باید تنوع روشی و موضوعی را در فلسفهورزی به رسمیت شناخت و قدر نحلهها و مکاتب مختلف و بعضاً مخالف را دانست. و باز به همين جهت است كه همه مجتمعات دينى و يا طبيعى ساده و سالم عمل زنا را شنيع و زشت مىدانند و آن را فاحشه و منكر مىخوانند و به هر وسيلهاى كه شده عليه آن مبارزه مىكنند، و مجتمعات متمدن هم اگر چه به كلى از آن جلوگيرى نمىكنند و ليكن در عين حال آن را كار نيكى نمىشمارند، چون مىدانند كه اين كار عميقا با تشكيل خانواده ضديت دارد و از زيادى نفوس و بقاى نسل جلوگيرى مىكند و لذا به هر وسيلهاى كه شده آن را كمتر مىكنند و سنت ازدواج را ترويج مىنمايند و براى كسانى كه فرزند بيشترى بياورند جايزه مقرر مىدارند و درجات آنان را بالا مىبرند و همچنين مشوقات ديگر به كار مىبندند.چيزى كه هست على رغم همه آن سختگيرىها عليه زنا و اين تشويقها در امر ازدواج، باز مىبينيم كه در تمامى بلاد و ممالك چه كوچك و چه بزرگ اين عمل خانمانسوز و ويرانگر، يا علنى و يا به طور پنهانى انجام مىشود، كه البته علنى و يا سرى بودن آن بستگى به اختلاف سنتهاى جارى در آن اجتماع دارد.

ثانیاً: فلسفه به عنوان یک رشته خاصی توسط مسلمانان به اوج و شکوفایی خود رسیده و ده ها مسئله جدید فلسفی توسط حکمای بزرگ مسلمان طرح و تثبیت شده است. خود برگشته و از راه حق منحرف شدهاند. در طی مدتی قریب به هزار و چهارصد سال هم کسی را معلم ننامیدند تا این عنوان و نام را به فارابی دادند؛ پس فارابی هم باید راه تازهای گشوده و اساس نوینی نهاده باشد که اورا معلم ثانی نهادهاند. برابر متون تاریخی، چادر و روبند، برای همگان ـ حتّی برای خاتون های اشراف ـ ضروری بود و در اعیاد نیز کسی آن را کنار نمی گذاشت؛ بلکه با طلا و نقره و پارچه های زربفت آن را تزیین می نمودند و حتّی برای تفریح نیز با حجب و حیای کامل در مجالس انس و یا گردش هایی دور از چشم نامحرمان، شرکت می جستند.

آشنایی کامل به زبان انگلیسی برای دانشجویان فلسفه غرب و آشنایی به زبان عربی برای دانشجویان فلسفه اسلامی ضروری است. اساسا تصویری که از فلسفه حاصل می شود، به مراتب دقیق تر و کامل تر از تصویر حاصل از باورهای عقل عرفی میان انسان ها است. خلاصه، دگرگونى خاصى متناسب با اين ماه در زندگى خود ايجاد مىكردند، به گونهاى كه اين ماه را سراسر، به تلاوت قرآن مجيد و دعا كردن و انجام دادن مستحبات مربوط به ماه رمضان سپرى مىكردند.

آن زمانی که فرد در میانه خوابوبیداری خود را مجاب به بلند شدن و شروع فعالیت میکند، گفتگویی درونی با خود انجام میدهد. بنابراین با ایجاد شرایط فکری برای تغییر، به درک و پاسخ به چالشهای مهم معاصر کمک میکند. فلسفه با بیدار کردن ذهن برای انجام تفکر و تقابل مستدل نظرات، به ساختن جامعهای با مدارا و محترمانهتر کمک میکند. فیلسوفان ما عالَمی داشتند و اکنون عالُم و جهان انسانی دیگری شده است؛ تفکر هم گرچه تابع جهان زندگی نیست، اما نمیتواند ناظر به آن نباشد. زندگی پیش از هر چیز در نگاه و ذهن شما تعبیر می شود.

وی با بیان اینکه بحثش درباره معنای زندگی، به معنای ارزش زندگی است یادآور شد: در اینجا میخواهم به مسئله ارزش زندگی از زاویه جدیدی نگاه کنم و آن این است که شما از خودتان چه تصویر و ایماژی در دنیا دارید؟ یک فیلسوف باید ارائه تصویری جامع و هماهنگ از تجربه انسان از زندگی خویش و جهان را هدف خود قرار دهد و به همین دلیل، روش او نیز باید به گونه ای باشد که زمینه را برای نیل به این هدف مهیا سازد.

سیف الدوله خوانندگان و نوازندگانی را دعوت میکند و آنها سازهای خود را مینوازند و فارابی دانه به دانه آنها را بررسی میکند و خطاها را و خارج زدنها را آشکار میکند. و باز در نمونهای دیگر، میتوان از برخی از اشعار حافظ و یا اکثر رباعیات خیام مثال آورد که گمان میکنم همگی با آنها آشنایی داریم، غزلها و رباعیاتی که مهمترین و قدیمیترین پرسشِ فلسفی را مطرح میکنند: پرسش از هستی و نیستی («از بهرِ چه این آمدن و رفتن») و یا به قول فرنگیها «بودن یا نبودن…

بنابر این مورخان باید وقایع تاریخی را «از درون» تشریح کنند. از دیگر مسائلی که باید مورد توجه قرار گیرد، مسأله فرهنگپذیری است که بر تمام شؤون اجتماعی تأثیر دارد. ازدواج و قرار گرفتن در کنار همسری شایسته و دلسوز این احساس را از بین میبرد و او را به آرامش روحی میرساند. این فقط مربوط به ابن خلکان قرن هفتم نیست و در قرن چهارم، اخوان الصفا نیز بیست – سی سال بعد از وفات فارابی در رسائل خود این نکته را ذکر کرده اند؛ لذا فارابی در موسیقی عملی و در نواختن سازهای موسیقایی بی نظیر بود. عبدالقادر علی رغم اعتراف به عظمت بخش موسیقی شفا این نکته را نقض و نقص در موسیقی ابن سینا میداند که او در موسیقی عملی وارد نبود.

این نکته را از آن جهت ذکر کردم که اگر فلسفه اسلامیرا به رسمیت نشناسیم چگونه میتوانیم از تأسیس آن بگوییم؟ و تحلیل و تفسیرهای دروغین می پردازند؛ که خدا در قرآن سورۀ آل عمران می فرماید: « هو الذی انزل علیک الکتاب منه آیات محکمات و اُخَرُ متشابهات فا ما الذین فی قلوبهم زیغٌ فیتبعون ما تشابه منه ابتغاءَ الفتنة» ( خدا که کتاب آسمانی را برای تو، ای محمد (صلی الله علیه و آله و سلم)، ارسال داشت، در کنار آیات محکم، آیات متشابه نیز جای داده که تفسیر و تحلیل آنها بر عهدۀ خدا و معصومین واگذار شده است) و نه بر عهدۀ فراماسون های عامل استعمار انگلیس، که رادیوی لندن، با تحسین، به تبلیغ پیرامون این نشست های ارتجاعی یاد می کند!

و از نظر قرآن مجید زن امین حق الله است. چنانچه زن و شوهر از تعهدات خانوادگي رها باشند، نميتوانند براي يكديگر چون لباس به شمار آيند و عفت و وقار و شخصيت هم را پاس دارند. به خصوص که کسانی تعبیر فلسفه اسلامیرا بی وجه میدانند. چیزی که نمیتوانیم منکر شویم این است که در بیرون از اروپا، تنها در عالم ایران اسلامی، فلسفه با اساس و مبنایی کم و بیش متفاوت با یونان قوام یافته و سیر خاص داشته است. من هم گاهی به حکم احتیاط به جای فلسفه اسلامیاز فلسفه دوره اسلامیتاریخ ایران گفتم.

و به حکم ضرورت قواعد شرع را هم در تعارض با عقل نیافتند. شاید مهم ترین فیلسوف متاخر ملاصدرا (متوفی به سال 1045) باشد. به هر روی، ملاصدرا نخستین کسی بود که به طور جدی و گسترده، نه به نحو اشاره و ضمنی، به موضوع حرکت جوهری پرداخت و آن را از مباحث مهم فلسفی ساخت. در تمدن ما چه کسی معلم ثانی است؟ ما در برخورد با جوانان، مخصوصآ بچههای محصل، این روحیه را به شدت میبینیم که مایلند، هر چه میشنوند و هر دستوری که به آنها میرسد، دلیل و علت و حکمت و فلسفهاش را بدانند.نمیخواهم بگویم که چرا چنین هستید، بلکه، مایلم تشویق کنم.

چه صفاتی را باید کسب کرد. اگر ابونصر فارابی را موسس حقیقی مکتب فلسفه اسلامی بدانیم، کندی را فقط باید پیشوای این فلسفه به شمار آوریم. برخی بر این عقیدهاند که باید ابو اسحاق کندی را پدر فلسفه اسلامی بدانیم. در این تجدید عهدِ فلسفه، مسائل و مباحث، کم و بیش همانها است که در آثار ارسطو و شارحانش میتوان یافت. حتی فخر رازی نیز به این مسئله اعتراف کرده که این آیه به جواز ازدواج موقت اشاره دارد. ایشان نقل میکند که وارد مجلسی میشود و گفت وگویی بین فارابی و سیف الدوله صورت میگیرد و سیف الدوله به او میگوید: بنشین و او پاسخ میدهد: اینجا بنشینم و یا آنجا بنشینم و اشاره به صدر مجلس میکند که سیف الدوله میگوید نه همانجا بنشین!

سیف الدوله حیرت میکند و میگوید تو چیزی در این صناعت میدانی و اینجا است که ابزار موسیقایی خود را از بیرون میآورد و بنا بر روایت مشهور به این شکل مینوازد که همه بگریند و بخندند و به خواب بروند و از خواب بیرون بیایند. اما اینکه بعضی قائل به حرکت جوهری شده اند از آن است که دیده اند تخمه تدریجاً به صورت حیوانیت متکون می شود و تخم گیاه تدریجاً گیاه می شود و به این واسطه توهّم کرده اند که در اینجا حرکتی است. او «کتاب الحروف» و «کتاب المله» فارابی را چاپ کرده بود و از اهمیت سعی اش در جمع دین و فلسفه آگاه بود.

دیدگاهتان را بنویسید