شعر نو : هنجار گریزی معنایی در شعر بیدل دهلوی

یکی از شاعران متعهد که در راه دفاع از عقائد اسلامی وشیعی اشعار بسیاری سروده ودر این راه ناملایمات وسختی های بسیاری را تحمّل نموده وحتی از وی نقل شده که گفته است چوبه ی دار خود را بیش از چهل سال است که باخود حمل می نمایم، دعبل بن علی الخزاعی است. پدر تو شبها تا یکی دو ساعت مطالعه نکند خوابش نمیبرد. يكی از دلايلی كه در سوره مريم و سوره آل عمران، عيسی عليه السلام بدون پدر متولد شد به دليل احترام به مادری چون مريم است كه چنان جايگاهی دارد كه مرد هم كفو او پيدا نمیشود و از طرفی اختصاص سوره ای به نام مريم احترام به تمام دختران، زنان و مادران پارسايی است كه خداوند را دوست دارند وبه او احترام می گذارند.

حیران خانم در نخستین دوره جنگ های ایران و روس در سال 1218 ق و انعقاد پیمان ننگین بار «ترکمنچای» و الحاق قسمتی از سرزمین عزیز ایران به خاک روسیّه ، به همراه پدر و اعضای خانواده به ایران آمدند و مدتی در تبریز رحل اقامت افکنده و به دیدار نایب السلطنه عباس میرزا نائل آمدند . بنا به وصیتش در در مقبرهالشعرای تبریز به خاک سپرده شد. به خصوص در دفتر سوم درباره داستان زن و مولش. البته اين مسأله باز به خود زن بر نمیگردد . 10ـ کاظمی، محمدکاظم. کلید در باز (رهیافتهایی در شعر بیدل). در اين فضاي غالب باز عناصري كه لازم و ملزوم جريانسازي ادبي هستند نيستند؛ كه اولين اين عناصر مطبوعات است.

از طرفی ديگر مقام مادری، مقامی الوهی وبسياربزرگ است كه فقط مختص زن است و خداوند كريم آن را جايگاهی رفيع می داند. از طرفی ديگر در حديث آمده است كه اگر زنی در دوره حمل وبارداری از باتدا تا ماه نهم وفات نمايد ، شهيد شده است وبا شهادت به درگاه الهی رفته است. از طرفی دیگر فرنوش عاشق بهزاد است و تن به ازدواج با کس دیگری نمیدهد. عشق مجازی خود به دو بخش حيوانی و نفسانی تقسيم می شود مبداء عشق حيوانی، شهوت جسمانی و لذت بهيمی است عاشق در اينجا تنها به ظاهر معشوق توجه دارد و بس عشق نفسانی هم از مشابهت ذاتی ميان نفس عاشق و معشوق نشات میگيرد معيار زيباشناسانه در اينجان نفس عاشق است.

عاشق بشوی ز هم نپاشی ، سخت است ! این بیت با این كه از میان ۱۵ دست نویس مبنای تصحیح خالقی تنها در دو دست نویس اصلی ق و س ۲ نیامده و در غالب دست نویس های دیگر مضبوط است، به تشخیص تصحیح کنندگان شوروی مشكوك و به تشخیص خالقی (ج ۱، برگ ۱۰۲، پی نوشت ۲٦ الحاقی است. ـ آب بقا: در شعر بیدل «آب بقا» همان «آب حیات» است که در اساطیر ایران و سایر کشورها نیز وجود دارد را به ذهن متبادر میسازد آبی که دست یافتن و رسیدن به آن در توان و ارادة هر کسی نیست و تنها همتهای بلند را توان رسیدن به آن وجود دارد.

او در این بخش نوشت: سالهای اولیۀ انقلاب گذشته و ایران درگیر جنگی نابرابر در فضای بینالمللی است، شاعر نیز باید به رسالت خود عمل کند. از شدّت وحدّت قصیده ( شعر مدحی ) کاسته شده و شاعران به قوالب دیگر شعری نیز توجّه یافته بودند . این دوره، دوره انرژي هستهاي است ولي دوره ما دوره انرژي شعر و ادبيات بود. زلف یار پدیده ای ثابت است که در طول تاریخ ، تغییر چندانی ندارد اما می توان سال های طولانی درباره ی آن شعر سرود. بنابراين ديديم كه زن در شعر وانديشه مولانا دارای معانی مختلفی است .

بلكه زن به دليل مقام مادر بودن و مادر شدن دارای موهبتهايی است كه مرد نيست و در تعاريف واحديث هم آمده است . مولانا در مورد مادر و عشق مادری داستانی در دفتر اول مثنوی دارد كه زيباست . چنانكه جهاد مرد يعنی جان باختن در راه خدا و جهاد زن يعنی شوهر داری و بچهداری. بنابراين زن جلوه و جمال عشق الهی است . ب. عشق اندوهبار، تراژیک و منفعل که از نوع حب عذری است.

همان اندازه هم می تواند نماد واقعی عشق الهی باشد كه با وجود او جهان و آفرينش و هستی ادامه می يابد . مثلاً چنانکه «برتلس» خاورشناس روسی هم یادآوری کرده، در منظومه خسرو شیرین، قهرمان واقعی داستان و نقطه مرکزی آن، شیرین است نه خسرو؛ در این داستان خسرو مانند مردم روزگار خود، زن را بازیچه ای قابل خرید و فروش برای ارضای امیال خود می پندارد، اما نظامی با قاطعیت از احترام به زن، از شخصیت انسانی او و از قهرمانیها و شعور و ذکایش سخن می گوید. اما برای پر کردن تنهایی حرف نداره . دو حرف بیشتر نداره .

وی آرزوی هر دو جهانم! هر چند بـه آسانی همین کارو باهات کرده باشن… هر چند به راحتی همین کارو باهات کرده باشن… بی تو گر دمی زنم، هر دمی هزار غم! كه به بالای تو آمد چون كَپی؟ که به بالای تو آمد چون کَپی ؟ لای لای مادرانه تو را می طلبند. قدر مسلم این است که مطبوعات بعد از شهریور ۱۳۲۰ پُر بود از ترجمههای فابلهای کریلف و یک فابل کریلف، گاه به وسیله چندین شاعر منظوم شده است، مانند «بلبل و خر» که دکتر رعدی و میلانی و رشید یاسمی منظوم کردهاند و هر کدام به جای خود ارزش هنری خود را دارد.

مقام مادر آنقدر بزرگ است كه اگر زنان بعد از مادرشدن مواظب خود باشند پاداشی جز بهشت الهی ندارند . و اين را كودك به مادر می گويد كه به حق مادری تو خداوند آتش را سرد كرد . بنابراین بدون شک میتوان گفت که توجه نکردن به آغاز سخنرانی میتواند شما را در ذهن مخاطب فردی غیرحرفهای جلوه دهد و سخنرانی را با شکست مواجه کند. همانگونه كه میتواند جزئی از شركل باشد . بايد توجه داست كه عشق چه مجازی باشد چه الهی میتواند منشاء خيرات بسيار شود. چه فرقی میکند فصل بهاران یا زمستان است؟ گُرد آفرید دختر یکی از جنگجویان ایران زمین است که در شاهنامه چنین آمده است که آنگاه سهراب دلاوری گُرد آفرید را می بیند در تعجب و حیرت فرو می رود که آیا او مرد است یا زن؟

1. یکی از این نویسندگان مرتضی مودب پور است که از جمله آثار او میتوان به رمان پریچهر، شیرین، گندم و رکسانا اشاره کرد. هفتمِ دی ماهِ یکی از همین سالهای زلزله. در مثنوی معنوی بيشتر از مقام دنيوی زن سخن گفته میشود ولی در ديوان شمس سراسر از عشق الهی كه نماد حقيقی آن جلوه زيبايی زن است بيان میشود. شعر در مورد دی ماه ، دی ماهی ها و مرد و زن متولد دی ماه همگی در سایت پارسی زی.امیدواریم این مطلب که حاصل تلاش تیم شعر و فرهنگ سایت است مورد توجه شما عزیزان قرار گیرد.

تأثیرپذیری از شعر فرانسوی، گاه از این حدود هم فراتر میرود. از مهمترین آثار او می توان به دفترهای شعر (با نام های هوای تازه، باغ آینه، لحظه ها و همیشه، آیدا در آینه و غیره)، مجموعه داستان و فیلم نامه (مثل درها و دیوار بزرگ چین، میراث و…)، ترجمه ها و مجموعه کتاب کوچه او اشاره کرد. از شعر بسیار غنی و مهم روسی، شعر فارسی تأثیرپذیریهای خود را داشته است. وي ادامه داد: ولي امروزه فضاي كاغذ و مطبوعات واقعاً در استان ضعيف است و ديگر رسانهها بايد جالي خالي اين را پر كنند. این شاعر خاطرنشان كرد: نبود چنين فضايي در دوران امروزي باعث ميشود تا همه شاعران معطوف به جشنواره شوند؛ وقتي شاعران معطوف به جشنواره ميشوند پس جشنواره بايد بتواند جوابگوي تمام وجوه فعاليت ادبي باشد و جاي خالي كاغذ و مباحث ادبي را پر كند.

دیدگاهتان را بنویسید