علت جنگ ایران و عراق چه بود؟

از چهار نبرد منظم ، سه نبرد در محور فرعی رَواندوز و یک نبرد در محور فرعی سیدکان صورت گرفت . وی با اشاره به روایت داستان فیلمش از نگاه یک فرد عراقی بیان کرد: در آن سمت نبرد هم بودند افرادی که نمیخواستند وارد جریانی شوند که حزب بعث به راه انداخته بود. ۱- شناسایی هیرمند و هریرود بهعنوان رودخانه بینالمللی؛ همانگونه که مکرراً اشاره شد، هیئت حاکمِ افغانستان در دورههایی اصرار داشتند که هیرمند یک رودخانه داخلی است. این در حالی است که نوع رفتار دولت ایران با پناهندگان افغان در سه دهه گذشته بینظیر بوده است و سازمان ملل نیز در این خصوص از ایران تشکر کرده است؛ اما به نظر میرسد، دولت افغانستان قصد دارد بخشی از مشکلات داخلی خود را از طریق مهاجرت اتباعش به کشورهای همسایه و ورود ارز از این کشورها حلوفصل کند. بدیهی است که علاوه بر هیرمند، رودهای دجله و فرات (که ترکیه آن را رودخانه داخلی تلقی میکند) نیز میتوانند شامل این تعریف باشند. تلاش ایران برای بیرون راندن دشمن و بازپسگیری مناطق اشغالی و غلبه بر عراق، بنبست جنگ و فرسایشی شدن آن، گسترش جنگ شهرها، استفاده گسترده عراق از سلاحهای شیمیایی و نهایتاً دخالت نیروهای بیگانه در منطقه خلیجفارس، رویارویی امریکا با ایران، گسترش جنگ نفتکشها و بینالمللی شدن ابعاد جنگ و نیز عملکرد شورای امنیت سازمان ملل در طول جنگ و پس از آن در معرفی عراق به عنوان آغازگر جنگ و پذیرش مجدد قرارداد الجزایر از سوی این کشور، از جمله مشخصههای بارز آن به شمار میآید.

بنابراین پیش از هر چیز لازم است جمهوری اسلامی ایران بر بینالمللی بودن هیرمند و هریرود تأکید کند. این سیاست در واقع باهدف فرار از آثار و پیامدهای مترتب بر رودخانههای بینالمللی است. ۶- استفاده از اهرم مهاجران یکی دیگر از ابزارهای موجود برای متقاعد کردن افغانستان در زمینه آب است. تمام این مشکلات ناشی از سیاست آبی افغانستان، تهدیدکننده وحدت و همبستگی ملی نیز هست؛ زیرا کمبود آب، زمینه تغییرات مکرر و انتقال آب یک ناحیه/شهر/ استان به ناحیه دیگر را فراهم آورده و پیوسته موجب نارضایتی عمومی از مرکز و نفرت از ناحیه مجاور به دلیل فقدان آب میشود. در سال 1975 نیز ایران مشکلات مرزیاش را با عراق حل کرد. دولت آمریکا بیشترین حمایت را از ارتش آزاد سوریه کرد. دولت آمریکا بیشرین حمایت را از مخالفان سوری کرد. سپس معاون وزیر خارجه هند، به عنوان میانجی، رقمی بین سی تا پنجاه میلیارد دلار را پیشنهاد کرد. بدین وسیله متفقین با استخراج نا محدود نفت از چاه های نفت ایران و بدون پرداخت بهای آن مقدار فراوانی از منابع ایرانرا به غارت بردند و ضمن استفاده از ثروت ایران از مخارج ماشین جنگی خود به طرز فاحشی کاستند. سپاه پاسداران در نظر داشت عملیات را بلافاصله پس از عملیات والفجر ۸ در سه منطقه هور، شرق بصره و ابوالخصیب انجام دهد ولی به دلیل محدودیتهای نظامی ، عملیات به منطقه ابوالخصیب محدود شد (سپاه پاسداران انقلاب اسلامی .

در این میان، بهتدریج موفقیتهای نیروهای نظامی ایران در چند عملیات نظامی، که به آزادسازی خرمشهر انجامید، فصل جدیدی در تاریخ جنگ عراق با ایران به وجود آورد که در صحنه سیاسی نیز بسیار مؤثر بود (ولایتی، 1380 ش، ص 97ـ 98؛ نیز رجوع کنید به جنگ عراق با ایران، بخش نظامی). اسلام اصیل اسلامی است که به روی ظلم و جنایت می ایستد و این همان چیزی است که آمریکا نمی پذیرد. درمقابل، ایران نیز اقدام نظامی را با هدف تنبیه متجاوز در پیش گرفت (اردستانی، 1379 ش، ص 73)؛ ازاینرو، این مقطع از تاریخ جنگ عراق با ایران، در تاریخ جنگ، دوره «تنبیه متجاوز» نام گرفته است که از تیر 1361 آغاز شد و تا اوایل 1367 ش ادامه یافت (همان، دیباچه محسن رضایی، ص 16). عملیات رمضان اولین عملیات نیروهای ایران در قالب استراتژی جدید بود. العالم: ایالات متحد آمریکا تمام انواع جنگهای نظامی را از طریق صدام امتحان کرد، جنگ های امنیتی و ترور رهبران اقتصادی و محاصره و تحریم را امتحان کرد و شکست خورد، علیرغم این شکست به دشمنی ادامه می دهد، اما ما امروز در مقابل تهدید های رئیس جمهور آمریکا هستیم و همچنین وزارت خارجه آمریکا از گزینههای غیر دیپلماتیک در مقابله با ایران صحبت میکنند، به نظر شما آیا این تهدیدهای نظامی آمریکا میتواند واقعی باشد و آمریکا با ایران وارد جنگ شود؟

نخست اینکه: سرنوشت هیرمند ازنظر افغانها تمامشده است و ازاینپس در خصوص هریرود مذاکره میکنیم و در صورت ندادن امتیاز، تجربه هیرمند را در خراسان تکرار خواهیم کرد! اما دولت ایران همچنان از تأیید و قبول قطعنامه امتناع ورزید و سه روز پس از تصویب قطعنامه ، در ۱۲ آبان ۱۳۶۲/ ۳ نوامبر ۱۹۸۳ در جبهه شمالی به پَنْجوین حمله کرد و عراق نیز حمله به مناطق مسکونی را شدت بخشید. جنگ ایران و عراق عمدتا در جبهه زمینی جریان داشت، اما برای تحت فشار گذاشتن طرف مقابل به کشتی های تجاری و نفت کش ها هم حمله می شد. و دوم اینکه علاوه بر هیرمند، جبهه جدیدی در هریرود بازشده است! در اثر این خشکسالی، بخشی از مردم سیستان در حال مهاجرت به گلستان و خراسان و عمدتاً مشهد هستند درنتیجه آن نیز ترکیب قومی- مذهبی شمال استان با تغییر مواجه شده است. مضاف بر آن ایران در ده سال گذشته ۵ میلیون مهاجر غیرقانونی به افغانستان برگردانده است. افغانستان از ایران میخواهد که برای گرفتن حقابه خود، علاوه بر پذیرش ۱۵۸۳۹۷۹ مهاجر غیرقانونی، شرایط مطلوب زندگی برای آنها را نیز فراهم کند که در این صورت «شاید» افغانستان اجازه خروج آبهای مرزی خود را بهسوی ایران صادر کند.

دیدگاهتان را بنویسید