فلسفه اسلامی میتواند به حل مسائل اسلام کمک کند – خبرگزاری مهر

از این بیان البته نباید چنین نتیجه گرفت که اندیشه ها و معتقدات ارسطو مو به مو با افکار و عقاید استادش تطبیق می کند و به عکس، اختلافات وی با افلاطون هم عمیقند و هم مشهود. نفوذ عقاید افلاطون در تمام نظریات ارسطو حتی در آن ها که بیشتر ضد افلاطونی است دیده می شود و این دلیل بر طول مدتی است که ارسطو نزد افلاطون به کسب دانش و فلسفه اشتغال داشت.

شاید یکی از دلایل اینکه کامو به اندیشمندانی مثل هایدگر، یاسپرس، کی یر کگارد، داستایوفسکی و نیچه ارجاع میدهد، این نکته باشد که اینها نیز مدام ارزشها و عقاید عصر مدرن را نقد کرده و فریاد زدهاند. نقد ارسطو از نظریه افلاطون درباره کمونیزم خانوادگی و اشتراک در ملک و دارایی، در کتاب دوم رساله سیاست مندرج است. فلسفه گرچه نسبت بسیار نزدیکی با نقد دارد، اما هرگز خود کاملاً مصون از نقد نبودهاست. سوال از چیستی فلسفه نیز خود پرسشِ فلسفی مهمی است که انسان را به حیرت وامیدارد؛ پرسشی که پاسخ به آن آسان نیست و فلاسفه پس از قرنها درباره آن به توافقی دست نیافتهاند.

و چنانچه خواهیم دید از نظر وی شهروند نه تنها مفهومی «طبقاتی» دارد، بلکه به دنبال نگاه «کارکردگرایانه»ای که پیشتر در بینش وی تشخیص داده بودیم، شاهد گرایشات «فایده باورانه»ی او نیز خواهیم شد. چنانچه داوینچی نقاش و مجسمه ساز معروف ایتالیایی می گفت: «عالیترین لذت یعنی لذت معرفت و شناسایی» تلاش برای شناسایی حقیقت یکی از عالی ترین و مهمترین هدفهای فلسفه است. پس چنانچه میبینیم، «شهروند ارسطویی» که همانا علت غاییِ انسان به مثابه حیوان ناطق و اجتماعیست، دارای ویژگیها و نشانههایی طبقاتی است که صد البته در چنین صورتی، شکل و شمایلی آلوده به تبعیض پیدا میکند.

یعنی به دلیل همان نگرش آلوده به تبعیض و طبقاتی بودن که حتا وقتی سخن از «قانون» میکند و حکومت قانونی را بهترین نوع حکومت میداند، (ارسطو، سیاست ، 1337 : ص145)، قانونی که وی بدان اقتدا میکند، کاملاً غیر قابل اعتماد میشود. بدون شك، لباس نازك، تنگ و بدن نما، فرودگاه پيكان مسموم شيطان و موجب خيره شدن چشم هاى هرزه و آلوده و به فساد كشاننده جامعه است و در مقابل، لباس غيربدن نما، ديده ها را از خود دور ساخته، سلامت معنوى نفوس را تأمين مى كند.

پس جهان در همه حال همچنان در حال آفریده شدن است. همچنان که میبینیم، ارسطو اکنون، علتِ غاییای، برای آدمی تشخیص داده است که آنرا زندگی در جامعهای سیاسی مینامد. اما اختلاف دوم، همچنان که اشاره کردیم خیلی عمیق است به این معنی که ارسطو آن اصل معروف و اندیشه بنیانی افلاطون را که می گوید فلاسفه باید بر دنیا حکومت کنند رد می کند. دیگر این که بکرترین نظریه استادش را رد می نماید. در فلسفه سیاسی ارسطو دو فرق برجسته با حکمت سیاسی افلاطون به چشم می خورد: یکی این که ارسطو از بدیع ترین نظریه افلاطون انتقاد می کند.

در تاریخ بشریت کسی را که همانند ارسطو یا لااقل شایسته تشبیه به وی باشد نمی توان یافت و مردی که این اندازه وسعت معلومات عقلی و این همه نفوذ در سیر تکامل فلسفه در ادوار آتی بشریت داشته باشد، شاید هرگز نتوان یافت. 1. فلاسفه در وصول به توافقی بر سر راه حل هرگونه مسئلة فلسفی یا ابزارهای فلسفی شکست خوردهاند. هر مسلمانی از نظر اخلاقی، موظف است یتیمی را در خانه و خانواده خود تربیت کند و در خانواده به او محبت نماید؛ نه آنکه در خیابان با مشاهدهی یک یتیم دست ترحم بر سر وی بکشد.

البته, باید توجه داشت که بر اساس منطق دو بخشی که بسیاری از فیلسوفان مسلمان, آثار منطقی خود را بر اساس این رویه نگاشته اند ـ خطابه و شعر در بخش صناعات خمس, مندرج می شوند که به عنوان منطق مادّی تلقی می شود و به صورت بحث مستقلی در ضمیمه منطق صوری قرار می گیرد. ولی این اختلاف نظر میان شاگرد و استاد کاملاً تحت الشعاع آن اختلاف نظر دیگر (که اختلافی است عمیق و اساسی قرار گرفته است، به حدی که می شود اختلاف نخستین را اختلاف در جزئیات (ونه در اصل مطلب ) نامید.

مسئله مورد توجه در اینجا ویژگیهای دانش تاریخی است، یعنی ما چگونه واقعیتهایی در مورد تاریخ را میشناسیم؟ آن غایت مهم را موضوع برترین، مهم ترین و معتبرترین دانش ها، یعنى «دانش سیاست» مى داند; چون دانش سیاست است که معیّن مى کند در جامعه، کدام دانش ها باید موجود باشند و هر طبقه اى از شهروندان کدام نوع دانش ها را تا چه میزان باید بیاموزند. طلاب بعد از انتخاب موضوع و استاد راهنما، شروع به نوشتن پایاننامه میکنند اما میبینند که خیلی آشنا نیستند، نمیدانند که از چه کتابهایی باید استفاده کنند و یا اصلاً به کدام کتابخانه مراجعه کنند و در این فضا خیلی سردرگم میشوند.

البته در دوره کار شناسی فلسفه ،دانشجویان بیشتر شناخت مفصلی در باره تاریخ فلسفه غرب بدست می آورند یعنی سیر تاریخی فلسفه را از فلسفه یونان تا زمان حاضر و تا حدودی نیز سیر تاریخی فلسفه اسلامی را مطالعه و بررسی می کنند .گفتنی است که در کشور مافلسفه اسلامی وفلسفه غرب به عنوان دو گرایش تحصیلی متفاوت ارائه شده است ؛یعنی رشته فلسفه در معنای عام به فلسفه غرب می پردازد و رشته الهیات گرایش فلسفه اسلامی ،فلسفه و حکمت اسلامی را مورد بررسی قرار می دهد .سیستم آموزشی نیز در این دو رشته تا حدودی تفاوت دارد ؛چون سیستم آموزش فلسفه غرب در کشور ما بیشتر بر اساس سیر تاریخی است اما سیستم آموزش فلسفه اسلامی بر اساس مکاتب فلسفی مثل فلسفه مشاء، اشراق یا ملا صدرا می باشد .

کسانی که در این میدان ها حضور می یابند، سه گروهند؛ یکی کسانی که برای شرکت در بازی حاضر شده اند. پژوهشگر مرکز علوم دینی «قم» در بلگراد، که مؤلف کتاب «تاریخ مختصر فلسفه اسلامی» به زبان صربی هم هست، توضیح داد که مهمترین مختصه حکمت متعالیه، هماهنگی کامل عقل برهانی و کشف عرفانی است. در متون دینی اسلام به وضوح مضامین بسیاری درباره خدا، جهان و انسان وجود دارد که هر چند به زبان فلسفی بیان نشدهاند، اما میتوان آنها را به صورت فلسفی تقریر کرد و از آنها برای پدید آوردن اصول و نظریات فلسفی جدید استفاده نمود.

هر نامی به دلخواه میتوان بر آنان گذاشت. گمان میرود همین کافی باشد تا حکومت (با هر ویژگی و نامی که دارد، مشروعیتاش را از دست بدهد و نزد شهروندان چهرهای بیاعتبار بیابد. ۳- وقت را غنیمت بشمارید: بـهتـر اسـت کـه افـسـوس کارهایی که انجام داده ایم را بخوریم بجای آنکه تا آخر عمر افسوس کارهای انجام نداده را. حتی با آن نظر استاد که معتقد است جستجوی چنین معرفتی از وظایف خاص فیلسوفان است مخالفتی ندارد. تلاش نویسنده بر آن بوده است که همه آنچه را به فلسفه اسلامی ارتباط دارد، از آغاز تا دوران معاصر، بهاجمال و روشنی بیان کند: شخصیتهای کلیدی، مدارس، مفاهیم، موضوعات و مسائل.

در دوره سوم، ارسطو به آتن باز می گردد و مکتب خود به نام «ليسيوم» را بنیاد می کند و سرآن جام به «فالسيس» پناه می برد و تا پایان عمر خود در آن جا می ماند. پس تعلیم و تعلم ذهنی دو حالت دارد؛ یا کسی به انسان القا میکند و یا در خود انسان اتفاق میافتد. وقتی گفته میشود «فلان كار اخلاقی است» یا «دروغگویی كاری غیراخلاقی است»، و یا زمانی كه گفته میشود «عصاره اخلاق عشق و محبت است» منظور از اخلاق، تنها اخلاق فضیلت است. معرفت فلسفی: بنابراین، تفاوت عمده سه گرایش فلسفه اسلامی در روش آنها است.

دیدگاهتان را بنویسید