فلسفه روزه داری چیست؟

ما در قرن چهارم ابن سینا را داریم که دوره پرشکوهی را برای فلسفه اسلامی و عرصه عقلانیت رقم زده است و سپس در انتهای این دوره تاریخی و در غرب جهان اسلام، ابن رشد اندلسی را داریم که تکمیل کننده این مجموعه بوده است. امروز ایران اسلامی ما به برکت انقلاب اسلامی و به برکت موسس حکیم، فیلسوف، فقیه و عارف خود، امام خمینی (ره) میراث تاریخی فارابی، ابن سینا، شیخ اشراق، ابن عربی و ملاصدرا را در تکوین عقلانیت دوره جدید تفکر دینی، حاکم کرده است. از این رو یک مساله جامعیت است و مساله دوم خرد پذیر کردن، برهانی کردن و استدلالی کردن معنا ست و این دو بزرگ چه در یونان و چه در ایران در این عرصه فوق العاده مهم و موثر بودند.

به همین دلیل, اگر یک جمله ـ چه صادق و چه کاذب ـ خیال انگیز باشد و مورد پذیرش و استقبال نفس قرار گیرد, از مقدمات قیاس شعری به حساب می آید. منظور ابن سینا این است که قیاس شعری, از مقدمات مخیّل تشکیل شده است, از آن حیث که خیال انگیزی آن مقدمات معتبر باشد. و آنچه را که از فلسفه یونان ادراک نمیکرده با رجوع به آثار فارابی ادراک کرده است. ایشان با بررسی مفهوم واژگان حجاب، پس از ریشهیابی واژه جیوب میگوید: «جیوب در زن عبارت است از: دو سینه و زیر دو سینه، زیر بغل، شرمگاه و سرین.

جنیفر ساول استاد فلسفه دانشگاه شفیلد هم در سال ۲۰۱۵ اظهار داشت زنان پس از آزار و اذیت، حمله یا مقابله فلسفه را ترک میکنند. در طول تاریخ، عرفان اهمیت زیادی در فلسفهٔ اسلامی داشته و امروزه نیز بسیاری مطالعهٔ این دو را در کنار هم توصیه میکنند. در این دهه آنچه «چرخش زبانی» نام دارد و بر بسیاری حوزههای فلسفه و ادبیات تأثیر گذاشته، بر فلسفه تاریخ نیز مؤثر واقع شد. بهار را فصل عاشقی نام نهاده اند و گفته اند در این روزها، آدم ها همدیگر را بیشتر دوست داشته اند. محمد مهدی اسماعیلی؛ وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در این مراسم گفت: سی ام آبان به نام روز جهانی فلسفه نام گذاری شده و این روز به نام حکیم فارابی نیز گره خورده است.

در نوبت صبح این مراسم و در بخش افتتاحیه محمد مهدی اسماعیلی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، حسن بلخاری رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی و رضا داوری اردکانی رئیس فرهنگستان علوم ایران سخنرانی کردند. والبته ضروری است که این تفکر امروز هم در ایران اسلامیدر حوزه نظری و عملی حاکم شود. «اعتزال نو» عنوانی است که امروزه برای برخی عقل گرایان که عموما سکولار نیز هستند به کار برده می شود و شناخت سوگیری فکری آنها به دلایل مختلف ضروری است. به خاطر اهمیت بحث حجاب و ضرورت شناخت فلسفه حجاب، علاقه مندان به پژوهش در مقطع دیپلم و بالاتر مى توانند با انتخاب یکى از موضوع هاى زیر، مقاله خود را تهیه و به دفتر مسجد ارسال دارند.

درحالیکه نگره عرفانی و حکمیو اخوان الصفای ما کاملا متفاوت با این رای است. به علاوه همه اینها، دیدگاههای بسیار روشن نظری و بسیار مهم عملی که فارابی در حوزه موسیقی داشت که مبنای مقاله من نیز است- در باب قدرتی که او در موسیقی عملی و نظری داشت و میدانیم که ابن سینا این را نداشت؛ اینجا نسبت این دو بزرگ را روشن میکند. زیرا او نگاهی عمیق در تبیین مسائل هستی دارد و به همین نسبت وارد حوزههای فرهنگی و هنری نیز شده است. در مورد فارابی و اندیشههای او، بزرگانی در طول تاریخ سخن گفتهاند؛ در ادوار مختلف فارابی شناسان بزرگی در حوزههای اسلامیو غیر اسلامی، در ایران و سایر کشورها با نگاهی متفاوت صحبت کردند.

او همچنین میان اندیشه ایران شهری و امامت شیعی و اندیشه سیاسی – اسلامیتلفیق بسیار خوبی انجام داد و همه این عناصر را در ایران و جهان به هدف استعلای اندیشه اسلامیبه استخدام خود درآورد. در عصر او سامان دادن نزاع میان فلسفه و دین از مسائل جدی حوزههای مهم فکری ایران بود. «محسن مهدی» با این نظر مخالف نبود که بعد از فارابی همه فیلسوفان دوره اسلامیدر طریق جمع میان دین و فلسفه کوشیده اند، اما رغبت و تعلق خاطری به حدود خطِ سیر در تاریخ فلسفه اسلامینداشت. فیلسوفان مسلمان به خصوص فیلسوفان مشاء(فارابی،ابن،سینا،ابنرشد) با الگوقراردادن فن شعر ارسطو فن شعرهایی نوشتهاند که مهمترین آرای آنان را در باب آنچه ما امروزه هنر میخوانیم در این آثار میتوان یافت.

به همین ترتیب، در شیمی گفته می شود که همه آب ها در شرایط معین، در دمای صد درجه به جوش می آیند و این یک قانون همیشگی است. این نشان دهنده جایگاه رفیع فارابی در تاریخ اندیشه به ویژه در جهان اسلام است که در نتیجه او را موسس فلسفه اسلامی میدانند. قبل از هر توضیحی لازم است بگویم ، اینکه فلسفه چیست، مستلزم توضیح مفصل و طولانی است.اما اگر بخواهیم توضیحی مختصر و مفید و در عین حال تخصصی و کامل عرضه کنیم، ابتدا باید به چند نکته توجه ویژه داشته باشیم .

در فرهنگ و اخلاق اسلامى، پوشش و حجاب – براى عموم و به ویژه زنان – از جایگاه مهمى برخوردار است. بزرگان ما در توصیفات دیگری که از فارابی دارند، از او به عنوان فیلسوف فرهنگ یاد میکنند. در فلسفه اسلامیدر کنار توصیفات اسامیو القاب مختلفی که برای فارابی به کار برده میشود از او به معلم ثانی تعبیر میکنند. ابن سینا در جوار علم موسیقی در کتاب شفا، این رای فارابی را تقریر و تایید کرده و فارابی را تحسین کرده و او را از محققانی دانسته که به حقیقت مساله نظر میکنند نه به آرا سست و مندرس.

گلنر مدعی شد که فیلسوفان حرفه ای در آکسفورد و جاهای دیگر هرگز موضوع پژوهش شان را به عنوان چیزی طلقی نکرده اند که هیچ ارتباطی خواه با پرسش های اصلی مابعدالطبیعی و خواه با سوالات واقعی زندگی درباره اخلاقیات و سیاست ندارد. مسلمانان واقعی همیشه به دنبال راههایی برای پرهیز و اجتناب از گناه هستند. معتزله با رویکردی عقلگرایانه خود دستاوردهای زیادی برای دنیای تمدنی اسلام داشت و شاید به همین دلیل است که در دهههای اخیر اندیشمندان به دنبال تجدید حیات این جریان هستند. و با ادله ای که ارائه کردیم در شورای فرهنگ عمومیتصویب شد و بعد در شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید.

با توجه کردن به احکام حجاب و پوشش در اسلام ، چه از نگاه درون دینی و چه از نگاه برون دینی؛ اولین سوالی که به ذهن می آید، این است که علت و فلسفه داشتن حجاب و پوشش چیست! با نیت ها و دل هایی پاک از خداوند طلب توفیق برای روزه و تلاوت قرآن نمایید. اگر مثلا «دکارت» مطلبی را نوشته است، «هیوم» آن را پاک میکند! قطعی بودن مرگ، اهمیت این پرسش را صد چندان میکند. این نامگذاری به آن دلیل است که «فارابی» را بنیانگذار حقیقی فلسفه در تمدن اسلامی میدانند.

فارابی را کسی میدانند که مغز متفکر فلسفه در جهان اسلام یعنی ابن سینا تا حدود زیادی از او بهره برده است و متاثر از او بوده و اشکالات خود را با رجوع به آثار وی حل کرده است. تا اینکه آشنایی با سرویس خوب و حرفه ای بلاگ.ir موجب شد از چالش های مجازیم دست کشیده و به سَـــبیل حقیقت درآیم. در این گفتوگو تلاش میکنیم نشان دهیم که چگونه صدرالدین شیرازی نظامی فلسفی بنا میکند و اصول و مبانیای از جمله اصالت وجود و تشکیک وجود را ابداع میکند تا معاد جسمانی را به نحو عقلانی اثبات کند.

در علت انتخاب این روز به عنوان روز فارابی که معمولا در این موارد به روز وفات و یا تولد و یا روز خلق یکی از آثار مهم از سوی اندیشمندان استناد میشود؛ در مورد فارابی ابهاماتی جدی وجود دارد؛ دقیقا نمیتوان مشخص کرد که روز تولد و وفات او چه روزی بوده است. و یا خلق کتاب موسیقی کبیر و آثار دیگر او چه زمانی بوده است؛ لذا این ابهامات به صورت جدی در منابع وجود دارد. حجاب در آیین مسیحیت: مسیحیت احکام شریعت یهود در مورد حجاب را تغییر نداد، چراکه عیسی(ع) گفت: فکر نکنید که من آمدهام تا تورات و نوشته های پیامبران را منسوخ کنم، بلکه آمدهام تا آنها را به تحقق برسانم (عهد جدید، انجیل متی، باب70)، انجیل در موارد فراوان، بر وجوب حجاب و پوشش تأکید و پیروانش را به تنزّه ازاِعمال شهوت و عفاف فراخوانده است؛ در انجیل می خوانیم: همچنین زنان پیر در سیرت متقی باشند ونه غیبت گو و نه بنده شراب زیاده، بلکه معلمات تعلیم نیکو، تا زنان جوان را خِرَد بیاموزند که شوهر دوست و فرزند دوست باشند، و خرداندیش و عفیفه وخانه نشین و نیکو و مطیع شوهران خود که مبادا کلام خدا متهم شود(انجیل، رساله پولس به تیتوس، باب دوم، فقره 1 ـ 6). راغب در مفردات میگوید: «عفّت، حالت نفسانی است که مانع تسلّط شهوت بر انسان میشود و انسان عفیف کسی است که با تمرین و تلاش مستمر و پیروزی برشهوت، به این حالت دست یافته باشد»(راغب اصفهانی، 1390: ج2، ص 164.) فرق عفت با حجاب: عفت به پاکدامنی، تقوا، حیا وخوف درونی گفته می­شود و حجاب از نمودها و تاثیرات بیرونی آن است.

علاوه بر مطالبی که عرض کردم فارابی لقب بلند و معظم معلم ثانی را بعد از معلم اول دارد که ارسطو است؛ افتخار ما است که معلم ثانی و ثالث از آنِ تمدن اسلامیاست.معلم اول ارسطوی یونانی و بعد معلم ثانی جناب فارابی و سپس معلم ثالث را جناب میرداماد گفتهاند. بنده این روز را به تمام اهالی سرزمین فکر و فرهنگ و هنر که به فارابی علاقه مندند و از آثار او نیرو و انرژی میگیرند، تبریک عرض میکنم و امیدوارم این مشی عقلانیِ به دست آمده از اندیشه بزرگانی چون فارابی، در جامعه ایرانی با قوت و قدرت ادامه پیدا کند.

دیدگاهتان را بنویسید