مبانی اخلاق در قرآن

ما تجارت خود را بدون استفاده از هر میانبری که ممکن است استانداردهای بالای ما را به مخاطره اندازد، با صداقت و پایبندی به اخلاق رشد داده و ارتقا میدهیم. در عین حال میداند که با رعایت همین دو معیار اصیل اخلاق اسلامی،خود به خود انسانی بار میآید هشیار، آگاه، پرشور و تلاشگر در راه بالاترین مصالح و منافع واقعی خود و کوشا در راه مصالح و منافع واقعی همه انسانهای دیگر.در روایتی از امام صادق(ع) چنین نقل شده است؛ خدای بزرگ پیامبران را به مکارم اخلاقی خوبیهای بزرگوارانه اختصاص داده است.

این یک نمونه ی خوب از ایفای نقش اخلاق حرفه ای در تاثیرگذاری بر مدیریت جامعه است. عبارت جدیدی تولید شده است: «اخلاقیات انرون»، به معنای طعنهآمیز تفاوت بین ظاهر بیرونی متعهد به اخلاق شرکتهایی که در داخل به شکست اخلاقی مبتلایند. در جنگها و مسافرتها، همواره مراقب همراهان خود بود و معمولاً در انتهای صف و گروه راه میرفت تا به کسانی که به کمک نیاز دارند، یاری برساند و گاه حتی چنان با سربازان عادی صمیمی باشد که از پدر و مادر او و خانواده و مشکلات زندگی خانوادگیاش جویا میشد و در بر طرف کردن مشکلات آنها میکوشید.

براساس این خطبه، انسان در حیات اجتماعی، که صحنه سود و زیان است، نیازمند یاری دیگران است و این «نیاز» او را به سوی دیگران می کشاند و هر انسانی به خاطر ناملایمات و سختی ها نیازمند دوستی و مودت با خویشان است. فلسفه اخلاق، پاسخ های مناسبی برای ده ها سئوال برخاسته از گزاره های اخلاقی جست جو می کند و پرسش هایی از قبیل چیستی فعل اخلاقی و معیار و ملاک ارزش اخلاقی را روشن می کند و در پرتو آن مسئولان و متصدیان امور تربیتی و پرورشی، می توانند مسیر صحیح و روش های مناسبی را با استفاده از ابزار و امکانات مورد نیاز برای تربیت اخلاقی انتخاب کنند.

جنرال میلز تولیدکننده حبوبات و سایر مواد غذایی در مینهسوتا، رتبه اول را در این فهرست به دست آورد. احترام به کارمندان، سهامداران، شرکای تجاری، مشتریان و تأمینکنندگان از طریق ابراز تمایل به اخذ نظرات آنها و ارزش گذاشتن به بازخوردهایشان. شامل احترام به حقوق آزادی فردی کارمندان، فرصتهای برابر اشتغال و حفاظت کارمندان در مقابل آزار جنسی است و همچنین شامل پرداخت دستمزد عادلانه به کارمندان، وفاداری به قوانین اشتغال و تضمین ایمنی کارمندان میشود. انصاف در برخورد با کارمندان، سهامداران، شرکای تجاری، مشتریان و تأمینکنندگان از طریق وفاداری به تمامی قوانین اجرایی، مقررات، سیاستها و استاندارد رفتاری بالا.

ما حاضر به هیچ مصالحهای در مورد این استانداردها نخواهیم بود. ما برای تمامی اهداف کاری خود بالاترین استانداردها را تنظیم کرده و آنها را حفظ میکنیم. شرکت دیگری که در سطح جهان برای حکمرانی سازمانی و اخلاق مورد توجه قرار میگیرد هیولت پاکارد (HP)، تولیدکننده رایانه و لوازم جانبی است. این اقدامات شامل روشهای حسابداری سختگیرانهتر، تشویق به افزایش شفافیت و حفاظت از کسانی که اطلاعاتی در خصوص خطاهای شرکتها دارند، میباشند. شفقت در روابط با کارمندان و گروههایی که تحت تأثیر کسب و کار ما قرار دارند. آیا فرد افشاکننده میتواند خطر آزار و اذیت، برخورد قانونی، یا اخراج را در مقابل حمایت قانونی از خودش بپذیرد؟

آیه خطاب به مؤمنان است تا آنچه را که خدا و رسول میگویند، از جان و دل پذیرا باشند؛ یعنی آن را کاملاً باور داشته، برنامه زندگی خویش قرار دهند. با وجودی که بسیاری از کارمندان سعی میکنند اتهام تخلفات را به صورت داخلی و با گزارش اقدامات اشتباه به مدیران حل و فصل کنند، گاهی نیز فعالیتهای غیراخلاقی توسط کارمندان در رسانه ها یا نزد دولت افشا میگردند. معمولا اکثر نظریه ها به نتیجه گرا، (consequentialist) (غایتگرا، (teleological) و غیر نتیجه گرا، (nonconsequentialist) (وظیفه گرا، (deontological) تقسیم می شوند. رسول اكرم ( صلى الله عليه و آله و سلم ) به اخلاقى آراسته بود كه خداوند او را چنين می ستايد : « وَ إِنَّكَ لَعَلى خُلُق عَظيم » .

1ـ تزکیه، به معنای پاک ساختن و آراسته نمودن، و همان تطهیر باطن از آلودگیهاست تا موجب آراسته شدن گردد. عصبانی شدن درباره ی مسائل بی اهمیت، نشونه اینه که فردی بی صبر هست و خوش اخلاق نیست؛ اما عصبانی شدن به دلیل بی عدالتی یا نابرابری، منطقی هست. HP استانداردهای اخلاقی بالایی را تنظیم کرده است که کارمندان را ملزم به رعایت آن میکند. هرکسی که آگاهانه و به قصد تلافی، فردی را به دلیل در اختیار گذاشتن اطلاعات در ارتباط با انجام هر گونه جرم ایالتی متضرر کند، از جمله دخالت در استخدام قانونی یا حیات وی، تحت این عنوان باید جریمه شده یا تا ۱۰ سال زندانی شود، یا هردو.

روشهای تجاری ناعادلانه. شرکتها با پیروی از قوانین موجود در مورد روشهای تجاری، از تاکتیک های عادلانه فروش، تولید با کیفیت و قیمتگذاری عادلانه محصولاتشان استفاده میکنند. آژانس دولتی دیگر، سازمان نظارت بر غذا و دارو (FDA)، با نظارت بر امنیت و کیفیت محصولات از مشتریان حمایت میکند. ما برای بهترین کیفیت در تولیدات، خدمات و ارتباطاتمان رقابت میکنیم. تزكيه” از لغاتي است كه اگر بخواهيم در فارسي آن را بيان كنيم بايد از چند لغت كمك بگيريم و يك لغت به عنوان معادل دقيق براي آن يافت نميشود. تزكيه دلالت دارد بر كاهشي كه توام با افزايش باشد، مثل درختي كه شاخ و برگ او را ميزنند تا رشد كند. در فارسي لغتي كه به تنهايي اين دو مطلب را افاده كند نداريم. گاهي تزكيه را به انماء تفسير ميكنند و گاهي به حذف زوايد، در حالي كهاين هر دو تواما” در معناي تزكيه هست.

پاسخ اين است كهاين دو آيه مربوط به دو مقام است و هر كدام بيان مخصوص به خود دارد. زمانی که یک خسارت اجتماعی در میان باشد، دولت فدرال وارد ماجرا میشود و مقرراتی را طراحی میکند که از خسارتهای آتی توسط شرکتهای غیراخلاق گرا جلوگیری کند و دائما مشتریان را در مقابل شرکتهای غیراخلاق گرا به شیوههای مختلف حمایت میکند. ما به طور کامل قوانین محلی تمام کشورهایی را که در آن کار میکنیم رعایت کرده و فرهنگها، سنتها و روشهای مشتریانمان در تمام کشورهای دنیا را مورد توجه و احترام قرار میدهیم.

بر اساس تحقیقات سازمان بازرسان خبره تخلفات ، در سال ۲۰۰۲ سازمان هایی که از سازوکار خطوط ویژه تلفنی استفاده میکردند زیان خود از بابت تخلفات را تا ۵۰ درصد کاهش دادهاند. صداقت در ارتباطات داخلی شرکت و شرکای تجاری، حامیان و مشتریان، در عین حال حفاظت از اطلاعات اقتصادی و رازهای تجاری شرکت. یک روش متداول برای آگاهی از تخلفات حرفهای، اطلاعات محرمانه کارمندان است. پیش از اینکه کارمندان برای افشای اطلاعات حرکتی کنند، عوامل متعددی را باید در نظر داشته باشند.

2. روش انبیاء و پیامبران، ما در این جا هر دو روش را به صورت گذرا و مختصر مورد بررسی قرار می دهیم. سازمان های کوچک زیانی تا ۲۵ درصد بیشتر از سازمان های بزرگتر را به خاطر فریب کاری و کلاهبرداری گزارش کردهاند. شرکتها تلاش میکنند تا با پیشنهاد مرخصی خانوادگی، ساعتهای کاری انعطافپذیر یا خدمات مراقبت روزانه از کودکان، تعادل زندگی خانوادگی و شغلی کارمندان را تقویت کنند. شرکتها میتوانند با نظارت بر شکایات و تشویق به انعکاس مشکلات با تخلفات اخلاقی برخورد نمایند و همچنین شکایاتی که توسط مشتریان، سهامداران و کارمندان علیه شرکت اقامه میشوند را تحت نظر میگیرند.

بدون شک پیامبر اسلام (ص)در میان یاران خود مَثَل اعلای اخلاق نیکویی بود که آنان را به سوی آن دعوت می فرمود، و او پیش از آنکه با پند و اندرزهای حکیمانه اش نهال اخلاق نیکو و رفتار و کردار نیکو را در نهاد یارانش بنشاند، با اخلاق نیکو وسیرت معطر خویشتن این نهال را می کاشت و آنگاه با اب پند و اندرز بارورش می ساخت . اهمالهای مدیریتی که در سالهای اخیر آشکار گشتهاند موجب عدم اطمینان جهانی به بازارهای اقتصادی آمریکا شده و تأثیر اقتصادی این رسواییها، همراه با بیاعتمادی، عوارض اقتصادی بر بسیاری از سرمایهگذاران آمریکایی داشته است ( اخلاق ). با استناد به قوانین ساربانس- اکسلی، دولت آمریکا این روزها فعالیت بیشتری برای محافظت شهروندان در برابر شرکتهای غیراخلاقی انجام میدهد.

یعنی اخلاقی بودن هر عمل به آن است که آن عمل نیکو شمرده شود و غیر اخلاقی بودن آن نیز به اینکه آن عمل زشت و قبیح است. در این صورت است که اعمال نیک شما به عمل صالح بدل می شود، و از منظر دینی (و نه صرفاً اخلاقی) ارزش می یابد. ۱۴. اگر در محضر او چیزی رخ میداد که ناپسند وی بود نادیده میگرفت. در فلسفه اخلاق، بحث می شود که چه نوع کاری، عمل اخلاقی به شمار می رود؟

تایکوا شرکت دیگری است که گذشته سؤال برانگیز آن باعث شد چنین پست سازمانی را در سازمان خود ایجاد کند. برخی مقررات ایالتی و دولتی ایجاد شدهاند تا از کسی که تخلفات را افشا میکند حمایت کنند. انرون و ورلدکام باعث شدند بسیاری از شهروندان دیدگاه شکاکانهای نسبت به شرکتهای بزرگ پیدا کنند. به علاوه این کار موجب میگردد تا دیگران از او پیروی کنند. ما کاملا نسبت به اعتماد مصرف کنندگان، مشتریان، همکاران و کارمندانمان به جنرال میلز مطلع هستیم و هیچگاه آگاهانه و به عمد این اعتماد را تضعیف نمیکنیم. پاسخگویی نسبت به سخنان و اعمال. تصویر بدبینانه به وضعیت اخلاق تجاری در ایالات متحده شرکتها را مجبور کرده تا نسبت به تضمینهای اخلاقی قبلی فراتر رفته و پیشی بگیرند.

برخی از کسب و کارها به دلیل تلاش در جهت حکمرانی سازمانی مناسب و اخلاقیات تجاری شاخص گردیدهاند. آیا میارزد که برای شرکتی که به اخلاقیات ارزش نمیدهد کار کرد؟ علیرغم توجهی که به موارد نقض اخلاقیات توسط شرکتهای بزرگ میشود، کسب و کارهای کوچک بیشترین زیان را از فعالیتهای کلاهبرداری میبینند. بدعت، دخالت در سنّت الهی، و به گونهای تصحیح کردن یا تبصره زدن به شریعت الهی است که این خود، از قصور نظر، یا غرضورزی حکایت میکند. بحث پیرامون اخلاق، مسائلی را با عنوان پیشفرض یا اصول موضوعه میطلبد، که پایه و مبانی علم اخلاق را تشکیل میدهد، از جمله مسائل: استطاعت و اختیار، سعادت و شقاوت، حسن و قبح عقلی، هدف از بعثت انبیاء، نقش فطرت و عقل، و مسأله خلود در حیات، که برخی به اجمال و برخی بتفصیل مورد بحث قرار میگیرد.

دیدگاهتان را بنویسید