مقدمه ای بر تاریخ فلسفه اسلامی

اگر در گوشه خلوت و یا به کدام دشت و بیابان دور افتاده هم بوده باشد و به غیر از خدای بزرگ احدی در آنجا و در آن حالت خلوت حضوری نداشته باشد، باز هم با همه توانایی هایش مبنی بر اینکه بخورد و بیاشامد و یا مجامعت کرده روزه خود را نقض نماید، او تنها به واسطه اطاعت و امتثال اوامر و دساتیر خداوندی این کار را نمی کند و به امساک روزه خویش ادامه داده و آن را نقض نمی نماید و امر و دستور خدای بزرگ خویش را اطاعت کرده و از آن سرباز نمی زند که این خود برای انسان مومن درس عظیم دیگری است که با مشق و تمرین روزه می تواند آن را بیاموزد و اگر احیاناً کدام روزی در سنگر جهاد و مبارزه با دشمن واقعی هم قرار گیرد استقامت و پایداری کرده، سنگر را برای دشمن رها نمی کند و با همه زحمات و سختی های جنگ، از خود ایثار و پایداری نشان می دهد.

این اجازه را به حیوانات ندادهاند که سجاده پهن برای عبادت پهن کنند بلکه تنها به انس و جن اجازه داده شده که اختیاری خدا را عبادت کنند. به تنها موجودی که اجازه داده با او صحبت کند انسان است. هیچ کس جز پیامبر(ص) حق نسخ احکام را ندارد، و تنها او است که میتواند به فرمان خدا پارهای از احکام را نسخ کند، و بعد از رحلت پیامبر(ص) باب نسخ به کلی مسدود میشود و گرنه هر کسی میتواند به اجتهاد خود قسمتی از احکام الهی را نسخ نماید و دیگر چیزی به نام شریعت جاودان و ابدی باقی نخواهد ماند.

این فایدهای ندارد، این فرد پژوهشگر هم نمیشود. انسان علاوه بر بعد جسمی و مادی، دارای بعد روحی و معنوی هم هست و هر یک از آنها در رسیدن به کمال مطلوب خود، برنامه های خاصی احتیاج دارند . از طریق امساک روزه و تجربه نمودن گرسنگی می توانند چنین درسی را یاد گرفته و درک نمایند که گرسنگی و فقر چه لذتی دارد و فقر یعنی چه و بدین صورت روزه داران واقعی می توانند بدانند که فقرا و مساکین و مستمندان در چه حالتی زندگی می کنند و چطور درد گرسنگی را تحمل می نمایند و بطور فیزیکی و حسی می توانند درک نمایند که گرسنگی چه طعم تلخی دارد و از حال زار مستمندان و بینوایان خبردار گردند و به درد ایشان آشنایی پیدا کنند.

یقیناً شخص مومن روزه دار باصیام روزه ماه مبارک رمضان می تواند در پهلوی کسب فیوضات فراوان دیگر حکمت و فلسفه روزه را نیز درک نموده، به ابعاد گوناگون آن پی ببرد واز صحت جسمانی که در پی امساک روزه ماه رمضان برای انسان روزه دار حاصل می گردد (صوموا تصحوا) گرفته تا به فلسفه اجتماعی واخلاقی روزه که شخص (صائم) و روزه دار با گرفتن و امساک روزه در طول مدت یک ماه متوالی و پی هم می تواند حاصل نماید نیز پی ببرد طوریکه انسان روزه دار و صایم از این طریق می تواند از وضعیت اجتماعی و طرز زندگی انسان های ضعیف و ناتوان که توانایی تامین زندگی خویش و خانواده خود را ندارند و اجباراً گرسنه زندگی کرده و گرسنه می خوابند و بسا اوقات نمی توانند شکم خویش و فرزندان خود را سیر کرده و زندگی خویش را تأمین نمایند و اکثر اوقات شکم خودشان و اولادهای ایشان گرسنه است باخبر می گردد که این خود بزرگترین درس زندگی اجتماعی برای انسان به خصوص برای ثروتمندان بی درد که درد گرسنگی و فقر را نمی توانند درک نموده و بدانند که فقرا چه حالتی دارند به حساب می آید.

روزه یعنی امساک و یک امر عدمی است که حتی نفس های انسان هم تسبیح محسوب می شود. به دليل آن كه «نيك بختى» ملك مشترك همه آدميان است و بسيارى از انسان ها مى توانند به آن دست يابند و غايت دانش سياست بهترين غايات است، پس انسان ها هم مى توانند با عملورزى خويش به اين غايت مهم و شريف دست يابند. موضوع فلسفه وجود بما هو وجود است که تصوراً بداهت دارد و بینیاز از تعریف است؛ زیرا وجود، جنس و فصلی ندارد که بتوان به تعریف آن پرداخت.

حجتالاسلاموالمسلمین سیدمهدی واعظ موسوی در گفتوگو با خبرنگار ایسنا- منطقه خراسان، در خصوص معنای کلمه «رمضان» و فلسفه روزه گرفتن در ماه رمضان اظهار کرد: رمضان در لغت از ریشه «رَمَضَ» به معنای سوزاندن و گرم شدن روز، حرارت و شدت یافتن روز است؛ یعنی وقتی که روز به سختی گرم میشود. البته (اگر دیدگاه تحولگرایانه یگر را بپذیریم) دفتر اول از این کتاب (Ibid: 996) گویا در زمانی متأخرتر نوشته شده است؛ زیرا در آنجا موجود زنده را نیز مثل اشیای بیجان دارای دو جنبه مادی و صوری دانسته است و بر این مطلب تأکید کرده که هرگاه تمام نفس نتواند بهمثابه صورت برای بدن لحاظ شود، دستکم جزئی از نفس، یعنی عقل میتواند چنین باشد.

شرایط و مبانی اخلاقی که قانون را لازم نموده است باید به عنوان ایده آل های اخلاقی دولت و کشور در آن مندرج گردد. جریانهای دوم و سوم در بیشتر موارد مخالفان سرسخت فلسفهاند که مخالفتهایشان فلسفهٔ اسلامی را وادار به تحرّک و پویایی نموده است. اما نیچه معتقد است انسان­ها نمی­توانند از واقعیت اشیا سخن بگویند؛ زیرا ابتدا باید شیء را در قالب تحریک عصبی به­صورت یک تصور ایجاد و سپس این تصور را در قالب زبان و استعاره بیان کنند. دو. در نسبت فلسفه اسلامی و علوم باید گفت که به تعبیر مرحوم استاد مصباح (ره) فلسفه متکفل اثبات مبادی تصدیقی سایر علوم است و این یکی از وجوه نیاز سایر علوم به فلسفه است و حتی از همین جهت است که به فلسفه به «مادر علوم» تعبیر میشود.

از این رو، در دین اسلام، پیامبر این آیین حنیف، به مسلمانان گوشزد مینماید که اگر دوست دارید، پیرو سنت و مرام من باشید، ازدواج کنید و توجه داشته باشید که اگر از ازدواج روی گردانید، نمیتوانید از پیروان آیین من باشید: «فان التزویج سنة رسول الله (ص) فانه کان یقول من کان یحب انیتبع سنتی فان من سنتی التزویج» (الحر العاملی، 1403ق: ج14، ص3، ح6) و در کلامی دیگر با صراحت بیشتر ازدواج را سنت خویش قرار داده و ترک آن را خروج از دایرهی سنت نبوی بیان فرمودهاند: «النکاح سنتی فمن رغب عن سنتی فلیس منی» (مجلسی، 1403ق: ج103، ص220) در برخی تعابیر این اهتمام آنقدر شدت پیدا میکند که پیامبر خدا میفرماید: «هر که میخواهد بر فطرت من (دین فطری) باشد، باید طبق سنت من رفتار کند، یکی از سنتهای من ازدواج است.» (مشکینی، 1366: ص21) گویا ازدواج نکردن برابر با خروج از فطرت و دین رسول خاتم(ص) است.

مؤثرترین، نزدیک ترین و بهترین و عمومی ترین راهی که افراد را در این امر (تقوا) می تواند کمک کند، روزه است که با پرهیز از خوردن، آشامیدن و شهوت جنسی، علاوه بر این که نیروی خویشتنداری از گناهان در آنان قوت می گیرد، به تدریج بر اراده ی خود مسلط می شوند و در برابر هر گناهی زمام اختیار از کف نمی دهند . بطور مثال، خود روزه ماه مبارک رمضان یکی از همین عبادات اسلامی بوده که شخص روزه دار می تواند از طریق امساک روزه به تغذیة معنوی و تزکیه نفس و تقویت اراده انسانی در خود پرداخته، آماده مجاهدت های بیشتری در عرصه های مختلف زندگی خویش گردد.

وی گفت: در این خطبه، پیامبر اکرم (ص) به بیان فلسفه روزه و روح آن پرداختند و فرمودند: «وَ اذْکُرُوا بِجُوعِکُمْ وَ عَطَشِکُمْ فِیهِ جُوعَ یَوْمِ الْقِیَامَةِ وَ عَطَشَهُ». وی افزود: اساسا افراطی گری در هر موردی مشکل ایجاد می کند. یک استاد حوزه و دانشگاه گفت: تمام دستورات الهی فلسفهای دارد و فلسفه روزه گرفتن در ماه رمضان هم خودکنترلی است. ماه رمضان خیلی ماه عجیبی است. در قران به عقل خیلی توجه شده است، ولی عقلی که در قران آمده است عقل جزئی نیست. خیلی زشت است کارت ملاقات با مقام معظم رهبری بدهند بعد وقتی وارد آنجا میشود حواسش به میوهها باشد و ببیند چه کسی را بیشتر تحویل میگیرند.

بعضیها به مهمانی که میروند حواسشان به پذیرایی است و بعضیها با صاحبخانه کار دارند. فرض کنید قرار است جایی مهمانی بروید و غذایی که درست کردهاند را شما دوست ندارید یا به آن حساسیت دارید، به خاطر شما غذا را عوض میکنند. تمام اینها هیجان است. حکمت و درس دیگری که از تمرین و مشق روزه برای انسان روزه دار حاصل می گردد خودسازی و حصول اعتماد به نفس انسانی و امانت داری برای روزه داران واقعی است، که روزه برای آنها می آموزاند تا در هیچ حالتی از احوال و تحت هیچ شرایط به حقوق و اموال دیگران – ولو ناظر و محافظی هم در بالای اموال آنها حضور نداشته باشد – تعرض و تجاوز ننمایند و به هیچ صورتی و در هیچ زمان و شرایطی این حق را به خود نداده تا به حقوق و اموال و نوامیس دیگران دست درازی و تعرض کنند، چه حقوق، اموال، حیثیت و آبروی دیگران را باید ماننده حیثیت و آبروی خود دانسته و از تعرض و تجاوز مصون و محفوظ بدانند زیرا روزه داران واقعی اعتقاد دارند که روزه به معنی واقعی اش شامل امساک تمام اعضاء و جوارح ظاهری و باطنی انسان گردیده، دست، دهان، پای، چشم، گوش، زبان، قلب و همة وجود انسان مؤمن باید روزه دار باشد.

بله فلسفه یعنی راه و فیلسوف آنی است که در این راه قدم میزند.چنانچه هایدگر نیز میگوید: ” تفکر افلاطون در مقایسه با تفکر پارمنیدس کاملتر نیست و فلسفه هگل از فلسفه کانت نیز کاملتر نیست. حجتالاسلام مصطفی کرمی، خطیب و کارشناس مذهبی با اشاره به حدیث نبوی(ص) «هُوَ شَهْرٌ دُعیتُم فیه اِلی ضیافه الله وَ جُعِلْتُمْ فِیهِ مِنْ أَهْلِ كَرَامَةِ اللَّهِ» گفت: ماه رمضان ماهی است که به مهمانی خدا دعوت شدهایم، چه تعبیر لطیفی است! می بینیم که در ماه رمضان خدا یعنی میزبان با گرسنگی و تشنگی از مهمان پذیرایی می کند، اگر مهمانی دادن این طور باشد با این مبطلات روزه که داریم، این چه مهمانی است؟

این کارشناس مذهبی با بیان اینکه دهان جسم که بسته شود دهان روح و جان باز می شود، گفت: از گرسنگی و تشنگی چیز بهتری نبود چون خواسته کامل شویم و به او نزدیک شویم. روزه در واقع عملاً مقدمه بر جهاد و مبارزه و یک نوع نبرد با نفس و خواهشات آن به حساب می رود و شخص روزه دار با تمرین آن به نفس خود می فهماند که در مقابل مشقات و گرسنگی ها باید مقاومت و استواری را بیاموزد و حوصله و تحمل، شکیبایی و امانت داری را فراگیرد.

اما در مورد اینکه طلبه باید چه کند؛ ببینید ما باید در دو سطح در این زمینه صحبت کنیم. 2 – دوم برنامه های بازاریابی برند را برنامه ریزی و اجرا می کنیم. به عنوان مثال هیجان خشم، هیجان شادی، هیجان غم، هیجانهای جنسی، شهوانی، هیجان عشق و انواع و اقسام هیجانهایی که ما داریم و ما باید بتوانیم این هیجانات را مدیریت کنیم و در مهارتهای زندگی یکی از مهارتها، مهارت مدیریت بر هیجانهاست؛ یعنی انسان بتواند خشمش را کنترل کند، زبانش را نگه دارد، دستش را نگه دارد، بتواند در شادی خودش را کنترل کند؛ اینگونه نباشد که وقتی انسان شاد است، هیچ متوجه نشود و یا وقتی غم دارد، افسرده شود.

به گزارش باشگاه خبرنگاران پویا مراسم وداع با ماه شعبان طلیعه ماه مبارک رمضان با سخنرانی حجتالاسلام مصطفی کرمی و مداحی حاج احد قدمی، حاج حسن حسین خانی و حاج موسی رضایی و سخنرانی حجتالاسلام مصطفی کرمی، خطیب و کارشناس مذهبی در حسینیه شهید الماسی برگزار شد. رمضان فرصتی برای تمرین تقوای الهی و دوری از معاصی و گناهان است و این مهمترین فلسفه این ماه محسبو می شود. کارکرد منطق کل شناسی، شناسایی، کنترل و بهینه تغییرات عینی است که به ما قدرت تصرف و بهینه موضوعات و کنترل تغییرات اشیاء را می دهد.

دیدگاهتان را بنویسید