پایاننامه نویسی در حوزه؛ از اشکالات رایج تا توصیههای اساتید – خبرگزاری حوزه

کار کردن در فلسفه غرب، برای کسی که هنوز قدرت تجزیه و تحلیل پیدا نکرده است، حتی همراه با نقد استاد، درست نیست. اگر کار بدین ترتیب ادامه پیدا کند، شخص صاحبنظر شده و قدرت تحلیل پیدا میکند. اگر این کار انجام شود، شخص در طول تقریبا نه سالی که درس خواندنش طول میکشد، با برنامهریزی روزی یک ساعت و نیم، این سیر مطالعاتی را خوب کار میکند و واقعا با سواد میشود. به گزارش خبرنگار گروه اندیشه خبرگزاری شبستان: سومین نشست تخصصی استادان صاحب نام علوم انسانی با موضوع «فلسفه اسلامی و علوم انسانی اسلامی» پنجشنبه، ۱۵ شهریور با حضور استادان منتخب این عرصه و در قالب یک برنامه فشرده علمی از ساعت 8 تا 22 به همت دبیرخانه دائمی کنگره بین المللی علوم انسانی اسلامی در بنیاد پژوهش های اسلامی آستان قدس رضوی برگزار شد.

علاوه بر رابطهٔ قبل، بین پوشش ظاهری و عفت باطنی، رابطهٔ علامت و صاحب علامت نیز هست؛ به این معنا که مقدار حجاب ظاهری، نشانهای از مرحلهٔ خاصی از عفت باطنی صاحب حجاب است. این رفع حجاب از جانب خودشان است؟ شگفت آور است که جنین تا در رحم است کوچک ترین استفاده ای از مجرای تنفس و ریه ها نمی کند ، و اگر فرضا در آن وقت این دستگاه لحظه ای بکار افتد ، منجر به مرگ او می گردد ، این وضع تا آخرین لحظه ای که در رحم است ادامه دارد ، ولی همینکه پا به بیرون رحم گذاشت ناگهان دستگاه تنفس بکار می افتد و از این ساعت اگر لحظه ای این دستگاه تعطیل شود خطر مرگ است .

محقق هم باید سیر تحول مسئله را از شروع تا آخر توضیح بدهد و طوری خواننده را با مسئله درگیر کند که با دنبال کردن آن، خودش به جوابی مطابق با جواب آخرین فیلسوف برسد. تحقیق در چند مسئله اول باید با مشاوره استاد باشد. رئیس شورای سیاستگذاری کنگره بین المللی علوم انسانی اسلامی با بیان اینکه هرچند احاطه نوعی عمل زدگی در علوم انسانی اسلامی هم دور از ذهن نیست، افزود: اما ماهیت علوم انسانی اسلامی و نقاط اتکاء آن به حقیقت، تشدید عمل زدگی و به تبع آن، منزوی سازی فلسفه اسلامی در این علوم را تا حد قابل توجهی منتفی کرده است.

اما چون قابل حرکت می گردد، امری بالقوه است. به نظر او مطابق با سطوح گوناگون فکری، شیوه های بیانی گوناگونی وجود دارد.(۱۷) ابن رشد نوع بشر را بر مبنای انواع قیاسها به سه دسته تقسیم میکند: اهل برهان یعنی فلاسفه که اهل یقیینند و اهل جدل که متکلمان هستند و عامه مردم که دارای عقول تاریک و فطرت ناقصند.(۱۸) وی میگوید: بر مردم واجب است که بر هر چه در کتاب آمده به همان کیفیتی که هست ایمان آورند و هر چه در کتاب است حق است؛ مثلا در قرآن دو دلیل بر وجود خدا می باشد که برای همه مردم بدیهی است و آن دو یکی عنایت پروردگار است به هر چیز، به ویژه انسان و دوم حصول زندگی است در گیاه و حیوان.

وی ادامه داد: شاید اغراق نباشد اگر بگوئیم، عملزدگی حاکم بر علوم انسانی، جهان را به طور جد به سمت بیعمقی و حتی بلاهت سوق داده که نشانههای آن را باید در سبک زندگی و فراتر از آن مناسبات اجتماعی حاکم بر جهان مشاهده کرد. اما به طور کلی در جامعه علاقه به مسائل عمیق کمتر شده و این را از نشانههای بسیاری میتوان فهمید؛ از تیراژ کتاب گرفته تا کم توجهی به جلسات فرهنگی. ممکن است به طور طبیعی، این سیر پانزده سال طول بکشد، ولی، اگر به روشی که گفته شد درس بخواند، بدون اینکه فشاری متحمل شود دو برابر درس میخواند و این سیر در طی حدود هفت سال تمام میشود و اگر کسی تخصصی کار کند و روزی دو درس گوش دهد، میتواند در پنج سال بدون اینکه مشکلی پیدا کند به سرمنزل مقصود برسد.

۱۲. فن سماع طبیعی، تهران، انتشارات امیر کبیر، ۱۳۶۰. سبزواری، ملاهادی، شرح منظومه، شرح علامه حسن زاده، تحقیق مسعود طالبی، تهران، نشر ناب، ۱۴۱۳ق. برای نمونه، چقدر از رحیق مختوم در شرح جلد اول اسفار میتواند در دوازده واحد حکمت متعالیه گنجانده شود؟ یا مثلا گفته شود برای ورود به دکترا، حکمت الاشراق استاد یزدانپناه و سه جلد اول اسفار امتحان گرفته میشود و برای امتحان جامع سایر منابع یاد شده. یکی از کارهایی که طلبه در انتخاب موضوع در همان اول و اینکه از کجا شروع کند، باید این باشد که در طول تحصیلی که دارد ۱۰ سال در حوزه انجام میدهد، چون پایاننامهی حوزه از پایهی ۱۰ شروع میشود، او باید به خودش مراجعه کند که چه سؤالات علمی برای او مطرح شده که برای این سؤال علمی در مطالعه پاسخی پیدا نکرده است.

مسئله علمی مانند توپ در زمین فوتبال است که با فعالیت و دویدن یک تیم یازده نفره، به موقعیت گل میرسد، هرچند یک نفر توپ را به گل میفرستد، ولی یک گزارشگر خوب باید فعالیت همه تیم را برای به ثمر رساندن گل گزارش کند. حجت الاسلام قاسم ترخان، عضو هیات علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی نیز در این نشست با بیان اینکه از نظر برخی، وحدت و تمایز علم اعتباری است، اظهار کرد: علمشدگی هر علمی تابع اعتبار و تصالح خبرگان و نخبگان آن فن است؛ پس تمایز میان دو علم نیز اعتباری خواهد بود و بر این اساس باید مسئله طبقهبندی علوم را یک امر اعتباری و قراردادی دانست.

بهمنیار و خواجه، شارحین خوب ابن سینا و شهروزی و قطبالدین شیرازی، شارحین درجه یک شیخ اشراقند. به عنوان مثال ایشان مسئله وجود ذهنی را- که با چند کلمه از ابن سینا شروع میشود بعد مانند یک بهمن رشد میکند تا زمان ملاصدرا بیش از صد صفحه میشود- نسبتا زیبا و خوب به این شیوه تحقیق کردهاند یا در مسئله مرجح حدوث عالم در لایزال به این روش کار کردهاند. البته ازدواج موقت از نظر مسئله ارث (در ميان زن و شوهر) و نفقه و پارهاى از احكام ديگر تفاوتهايى با ازدواج دائم دارد ولى اين تفاوتها هرگز آن را در رديف فحشاء قرار نخواهد داد، و در هر حال شكلى از ازدواج است با مقررات ازدواج.

ندارند. البته این بدان معنا نیست كه قرآن با پدیده زمان آشنایی ندارد، بلكه «بر عكس، قرآن تصور مشخصی از زمان دارد». با اکتفا کردن به درسهایی که به عنوان واحد درسی در مراکز علمی ارائه میشود، نمیتوان رساله عالی نوشت، اصلا نظام آموزشی مؤسسات علمی، گنجایش دروس حوزوی را ندارد، در برنامه آموزشی این مؤسسات و مراکز نمیشود مثلا شصت واحد حکمت متعالیه ارائه داد، شخص باید در کنار آن خودش برنامه ریزیکند، اهل کار باشد، مطالعه کند، راه حل فوریتر و سیر مطالعاتی کم زحمتتر برای نوشتن رساله خوب وجود ندارد.

این کار فایدهای ندارد، بلکه باید سیر تحول اقوال را بیان کرد. وی ادامه داد: توصیف انسان مطلوب متعارف نه انسان ایده آل اخلاقی بلکه انسان سالم هنجاری، انسان تحقق یافته، نقد و ارزیابی انسان تحقق یافته و تغییر انسان محقق و مطلوب از طریق احکام راهبردی و حقوقی از جمله کارهای مهم در حوزه علوم اجتماعی است. ۴۹٫ نقد روششناختی پلورالیسم دینی جان هیک، مجلهی علمیـ پژوهشی قبسات. همچنین حجت الاسلام عبدالحسین خسروپناه، رئیس موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران نیز طی سخنانی گفت: شناخت علوم اجتماعی مدرن از این جهت اهمیت دارد که متوجه شویم آیا فلسفه اسلامی باید به تولید علوم اجتماعی بپردازد و این علوم اجتماعی مدرن نمیتواند فلسفه اسلامی شود.

مثلاً فلسفه طب کاری به درمان بیماری یک فرد خاص یا یک بیماری خاص ندارد فلسفه نیز هیچ گاه مستقیماً به تعینات خاص نمی­پردازد و تعین خاصی را تفسیر نمی­کند، ولی مفهومی که می­دهد، مفهوم عامی است که بتوان همة تعینات را در آن جهت عمومی ومشترک، بر پایه این فلسفه تبیین کرد. محقق باید با بیان ترتیبی آراء مختلف فیلسوفان و بیان اشکالات هر یک به دیگری، نقش هر فیلسوف را در پیشرفت و رشد آن علم نشان دهد. کامو با تأکید فراوان به زندگی ارج نهاده، میگوید: من در این دنیا خوشبختم، زیرا ملکوت من گوشهای از این دنیاست (کامو، 1374، 15)از چیزی نخواهم گفت، جز عشقم به زندگی، اما این نکته را به شیوة خود خواهم گفت (همان 17) او با قوت و قدرت اعتقاد دارد که هیچ سرنوشتی نیست که نتوان با تمسخر و تحقیر بر آن غلبه کرد.

دیدگاهتان را بنویسید